Nghiên cứu, có giải pháp xử lý căn cơ bài toán năng lượng

Chiều 1/4, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về các báo cáo của Chính phủ đánh giá bổ sung kết quả thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội năm 2025, tình hình thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội những tháng đầu năm 2026; đánh giá tình hình, kết quả thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội 5 năm 2021 – 2025 và dự kiến kế hoạch 5 năm 2026 – 2030.

Phó Chủ tịch Quốc hội Vũ Hồng Thanh điều hành phiên họp.

Thu ngân sách năm 2025 đạt 292,7 nghìn tỷ đồng

Trình bày báo cáo tóm tắt tại phiên họp, Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng cho biết, dù bối cảnh thế giới và khu vực có nhiều khó khăn, thách thức lớn, nước ta vẫn đạt được những thành tựu quan trọng, toàn diện và đột phá. Cụ thể, Việt Nam đã đạt và vượt 22/26 chỉ tiêu kinh tế – xã hội chủ yếu của giai đoạn 2021 – 2025.

Riêng trong năm 2025, nước ta đã hoàn thành toàn bộ 15/15 chỉ tiêu chủ yếu, với nhiều kết quả tích cực hơn so với số liệu đã báo cáo Quốc hội tại Kỳ họp thứ 10. Trong đó, bao gồm những con số nổi bật như: lạm phát bình quân được kiểm soát ở mức 3,31% (so với ước tính 4%); tổng kim ngạch xuất nhập khẩu bứt phá đạt 930 tỷ USD (so với báo cáo đạt trên 850 tỷ USD); thu ngân sách nhà nước đạt 2,68 triệu tỷ đồng, vượt tới 36,3% dự toán, cao hơn 292,7 nghìn tỷ đồng so với số đã báo cáo Quốc hội.

Tuy nhiên, bước sang những tháng đầu năm 2026, nền kinh tế tiếp tục phải đối mặt với các biến động phức tạp, khó lường từ bên ngoài, đặc biệt là xung đột tại Trung Đông kéo dài hơn một tháng qua đã tác động mạnh đến nguồn cung, giá dầu và kinh tế thế giới. Điều này đòi hỏi các giải pháp trọng tâm nhằm bảo đảm ổn định vĩ mô, kiềm chế lạm phát và thúc đẩy tăng trưởng.

Về dự kiến Kế hoạch 5 năm 2026 – 2030, Chính phủ đã đề ra 6 quan điểm chỉ đạo, 59 chỉ tiêu chủ yếu và 6 nhóm nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm. Mục tiêu bao trùm và xuyên suốt là phát huy cao nhất các nguồn nội lực, bám sát mục tiêu tăng trưởng hai con số. Để thực hiện mục tiêu này, Chính phủ nhấn mạnh việc thống nhất tư duy, nhận thức và hành động, đồng thời linh hoạt trong chính sách tài khóa, tiền tệ.

Trong giai đoạn tới, Chính phủ xác định sẽ tập trung tháo gỡ các điểm nghẽn và tạo đột phá trên nhiều lĩnh vực. Về thể chế và môi trường đầu tư, mục tiêu là đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, phấn đấu đưa môi trường đầu tư của Việt Nam vào nhóm 3 nước dẫn đầu ASEAN và top 30 quốc gia hàng đầu thế giới vào năm 2028.

Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng báo cáo tại phiên họp

Về hạ tầng, phát triển kết cấu hạ tầng đồng bộ, trong đó đến năm 2030 sẽ đưa vào sử dụng trên 5.000 km đường bộ cao tốc. Đồng thời, tập trung đầu tư tuyến đường sắt tốc độ cao trục Bắc – Nam, các cảng trung chuyển quốc tế và đột phá trong hạ tầng số, trung tâm dữ liệu lớn.

Về môi trường và xã hội, giải quyết cơ bản tình trạng ô nhiễm không khí và ngập úng tại Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh cùng các đô thị lớn; xây dựng hệ thống an sinh xã hội đa tầng và hệ thống y tế số thông minh, đạt tiêu chuẩn quốc tế.

Riêng với năm 2026, Chính phủ cũng đã xác định rõ 91 nhiệm vụ trọng tâm, có thời hạn cụ thể cần thực hiện ngay trong năm. Trong đó, các nhiệm vụ trọng tâm tập trung vào hoàn thiện thể chế; cắt giảm thủ tục hành chính; phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo; tháo gỡ các dự án tồn đọng và xử lý các điểm nghẽn trong huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực.

Làm rõ dư địa, giới hạn của chính sách tài khóa, tiền tệ

Trình bày báo cáo thẩm tra sơ bộ các nội dung trên, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi cho biết, Thường trực Ủy ban cơ bản thống nhất với các quan điểm, mục tiêu tổng quát, chỉ tiêu chủ yếu và 12 nhóm nhiệm vụ, giải pháp nêu tại Báo cáo của Chính phủ.

Bên cạnh đó, một số ý kiến đề nghị lưu ý áp lực lớn đối với cân đối ngân sách, huy động và sử dụng vốn đầu tư trong bối cảnh nhu cầu nguồn lực rất cao cho tăng trưởng.

Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị Chính phủ tiếp tục rà soát, bám sát và cụ thể hóa đầy đủ các định hướng tại Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, Kết luận Hội nghị lần thứ 2 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV; đồng thời kiên định nguyên tắc tăng trưởng thực chất, giữ vững ổn định vĩ mô, sử dụng hiệu quả nguồn lực và gắn tăng trưởng với tiến bộ, công bằng xã hội; bảo đảm có trọng tâm, trọng điểm, rõ thứ tự ưu tiên, gắn với nguồn lực, lộ trình thực hiện, tạo chuyển biến rõ nét ngay từ đầu giai đoạn 2026 – 2030.

Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi phát biểu tại phiên họp.

Đối với mục tiêu hoàn thiện thể chế, cơ quan thẩm tra cho rằng, hoàn thiện thể chế phải thực sự là đột phá chiến lược, không chỉ dừng ở sửa đổi văn bản, mà cần nâng cao chất lượng, tính đồng bộ và hiệu lực thực thi của hệ thống pháp luật. Theo đó, cần rà soát tổng thể, xử lý triệt để tình trạng chồng chéo, mâu thuẫn, thiếu nhất quán giữa các luật và văn bản dưới luật; đồng thời gắn chặt công tác xây dựng pháp luật với tổ chức thi hành, lấy kết quả thực thi làm thước đo chất lượng thể chế.

Nhiều ý kiến đề nghị hoàn thiện Chiến lược pháp luật Việt Nam, hướng tới nhóm dẫn đầu ASEAN về môi trường kinh doanh, với cách tiếp cận rà soát theo lĩnh vực, bảo đảm tính đồng bộ, thay vì chạy theo số lượng văn bản cần ban hành hoặc sửa đổi.

Về tăng trưởng kinh tế, theo cơ quan thẩm tra, việc đồng thời theo đuổi tăng trưởng cao và giữ vững ổn định vĩ mô là thách thức lớn, đòi hỏi điều hành chính sách thận trọng, linh hoạt và kỷ luật.

Cơ quan thẩm tra đề nghị làm rõ dư địa, giới hạn của chính sách tài khóa, tiền tệ; bảo đảm phối hợp nhất quán, tránh “giật cục”. Đồng thời, tăng cường kỷ luật ngân sách, cơ cấu lại chi theo hướng ưu tiên đầu tư; chủ động bảo đảm an ninh năng lượng và kiểm soát tác động đến lạm phát, tỷ giá, thị trường tài chính; xây dựng lộ trình phát triển thị trường vốn, giảm dần phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng…/.