Người trẻ không còn ưu tiên Hà Nội, TP.HCM: Giấc mơ “ở đâu cũng sống tốt” có thật không?

Mặt trời vừa nhô lên khỏi mặt biển, Hà Yến đã có mặt ở Bãi Dài (Nha Trang, Khánh Hòa). Cô đứng lặng vài phút nhìn những con sóng đầu ngày, kiểm tra hướng gió, độ cao của sóng trước khi đón những vị khách đầu tiên. Công việc bắt đầu khi nhiều người còn đang kẹt giữa dòng xe giờ cao điểm. Đến cuối ngày, thay vì vội vã chen qua những con phố đông đúc để về nhà, cô có thể ghé một quán cà phê nhìn ra biển, mua vài món đồ ở siêu thị rồi thong thả trở về khi trời vừa dịu nắng.

Thùy Dung cũng kết thúc một ngày làm việc ở Hạ Long (Quảng Ninh) theo cách đi bộ dọc bờ vịnh, ghé một quán cà phê có gu hoặc tranh thủ tập gym trước khi trở về nhà. Có những chiều, chỉ ngồi ngắm hoàng hôn cũng đủ thấy những áp lực dịu đi.

Vài năm trước, Dung, Yến hay nhiều người vẫn mặc định muốn có nhiều cơ hội thì phải ở Hà Nội hoặc TP.HCM. Rời hai đô thị lớn đồng nghĩa với việc chấp nhận ít việc làm hơn, ít dịch vụ hơn và đánh đổi những tiện lợi vốn đã quen thuộc.

Nhưng khi khoảng cách về hạ tầng, tiện ích và chất lượng sống giữa các vùng ngoài đô thị lớn như Hà Nội, TP.HCM ngày càng được thu hẹp, phép tính ấy cũng dần được tính toán lại.

“Đây là nơi để mình kiếm sống, hay là nơi mình muốn sống thêm nhiều năm nữa?” , nhiều người trẻ bắt đầu đặt ra chung 1 câu hỏi.

Sống ngoài Hà Nội, TP.HCM vẫn có đủ mọi thứ

Từng làm việc trong lĩnh vực thẩm mỹ tại Hà Nội với mức thu nhập khoảng 30 triệu đồng/tháng, Hà Yến khiến nhiều người bất ngờ khi quyết định nghỉ việc vào năm 2025 để chuyển hẳn vào Nha Trang. Đây có thể xem là 1 quyết định mang tính đánh đổi bởi ở Nha Trang, Yến không người thân, không nhà cửa sẵn có, hành trang chỉ là một khoản tiền tiết kiệm vừa đủ và sự chắc chắn về điều mình muốn theo đuổi.

Đó là lướt sóng.

“Hiện tại mình sống ở Bãi Dài, vận hành một mô hình trải nghiệm lướt sóng và thể thao biển” , Hà Yến chia sẻ.

Cùng rời Hà Nội để đến một vùng biển sinh sống là Thùy Dung (29 tuổi), hiện làm trong lĩnh vực du lịch, F&B và là một content creator.

Suốt gần 10 năm, Hà Nội là nơi Thùy Dung học đại học, đi làm rồi trưởng thành. Công việc vẫn phát triển ổn định, nhưng cô bắt đầu nghĩ đến một khả năng khác: Nếu vẫn có thể tiếp tục làm nghề ở bất cứ đâu, tại sao không thử trở về Hạ Long – quê hương của mình? Không phải để bắt đầu lại, mà để xem liệu một vùng đất đang phát triển rất nhanh có thể mang đến cho mình một cách sống khác hay không. Sau gần một năm cân nhắc, cô thu dọn đồ đạc và trở về Hạ Long vào năm 2024.

Điểm thú vị là, cả Hà Yến và Thùy Dung đều không chờ đến khi cuộc sống cũ trở nên ngột ngạt hay công việc gặp bế tắc mới đưa ra quyết định. Họ cũng không rời Hà Nội vì tin rằng nơi khác “tốt hơn”, mà bởi lần đầu tiên cảm thấy mình thực sự có thêm lựa chọn. Đây cũng là một khác biệt dễ nhận thấy ở nhiều người trẻ hiện nay. Họ không còn chỉ chọn nơi sống dựa trên việc công ty đặt ở đâu hay thị trường nào có nhiều cơ hội hơn. Thay vào đó, nơi mình muốn sống cũng dần trở thành một phần của lựa chọn nghề nghiệp, lựa chọn lối sống và cả những điều bản thân muốn trải nghiệm trong từng giai đoạn sống.

Điều thú vị là trong chia sẻ của nhiều người trẻ lựa chọn chuyển đến các điểm đến ngoài Hà Nội hay TP.HCM, sự thay đổi đầu tiên họ nhắc đến hiếm khi là mức thu nhập hay công việc.. Mà đó là nhịp sống mới.

Hà Yến bắt đầu ngày mới bằng việc ra biển.

Có những hôm cô xuống nước từ sáng sớm để kiểm tra điều kiện sóng trước khi đón khách đến trải nghiệm. Công việc bây giờ không còn gói gọn trong bốn bức tường hay những lịch hẹn kín mít như trước đây. Thay vào đó là nắng, gió, thủy triều và những người lần đầu đứng trên ván lướt.

Thùy Dung không còn cuộc chạy đua với thời gian như khi ở Hà Nội. Ở Hạ Long, nhịp sống chậm hơn, đủ để sau giờ làm người ta vẫn còn thời gian đi bộ ven biển, bơi một vòng, hay đơn giản là ngồi nhìn mặt trời lặn.

“ Nhiều khi chỉ cần ra biển, ngồi nhìn hoàng hôn là mình đã cảm thấy nhẹ đầu đi rất nhiều. Mình cũng thấy được ở đây mọi người sống rất chill, sáng thì thấy đi thể dục, chiều tan làm lại có thể ra biển đi bơi hoặc đi dạo. Nên với mình, những căng thẳng trong ngày thường được xoa dịu kịp thời và tâm trạng cũng được cân bằng hơn ”, cô chia sẻ.

Không chỉ nhịp sống, điều khiến cả hai bất ngờ còn là mức độ hoàn thiện của hệ thống dịch vụ.

Thùy Dung kể, trước khi trở về Hạ Long, cô từng nghĩ những quán cà phê có concept đẹp, không gian sáng tạo hay các địa điểm dành cho người trẻ chỉ tập trung ở Hà Nội. Nhưng thực tế lại khác.

“Các quán cà phê, địa điểm check-in mọc lên nhiều và còn rất có gu nữa. Có những chỗ mình vào xong kiểu nghĩ: ‘Ơ, ở Hạ Long thật sự xuất hiện những chỗ có gu cỡ này cơ à?’. Gần như những gì Hà Nội có, Hạ Long cũng có, chỉ khác về quy mô. Bù lại, ở đây đi đâu cũng nhanh hơn, không mất nhiều thời gian cho việc di chuyển hay chờ đợi “, cô nói.

Dù thu nhập không tăng nhanh như khi còn ở Hà Nội, đổi lại, chi phí sinh hoạt trở nên dễ kiểm soát hơn. Không còn tiền thuê nhà, quãng đường đi làm ngắn hơn và nhiều khoản chi nhỏ trong cuộc sống cũng tự nhiên giảm xuống. Theo ước tính của Dung, tổng chi phí tiết kiệm được hiện cao hơn khoảng 20% so với trước đây.

Ở Nha Trang, Hà Yến cũng có trải nghiệm tương tự. Sau nhiều tháng sinh sống, cô nhận ra gần như mọi nhu cầu thường ngày đều được đáp ứng khá đầy đủ. Từ chuỗi siêu thị, trung tâm thương mại, phòng tập, nhà hàng đến những quán cà phê có thể ngồi làm việc nhiều giờ đều không khó tìm. Điều cô thích nhất lại nằm ở những chi tiết rất đời: Cùng một buổi cà phê hay một bữa ăn, nhưng phía trước là biển, phía sau ít tiếng còi xe hơn và quãng đường di chuyển cũng ngắn hơn rất nhiều.

Theo Hà Yến, chất lượng dịch vụ không thua kém các thành phố lớn, nhưng chi phí “mềm” hơn, còn việc đi lại cũng tiết kiệm thời gian vì gần như không phải dành hàng giờ giữa những dòng xe đông đúc. Cô cũng bất ngờ khi Nha Trang có cộng đồng người nước ngoài sinh sống khá đông, kéo theo nhiều không gian làm việc chung, cửa hàng thực phẩm nhập khẩu hay các dịch vụ quốc tế phục vụ cuộc sống hằng ngày.

Không phải thành phố nào cũng giống nhau, và cơ hội nghề nghiệp ở Hà Nội hay TP.HCM vẫn có nhiều lợi thế riêng. Tuy nhiên, với sự phát triển của hạ tầng, tiện ích và dịch vụ trong những năm gần đây, nhiều đô thị từng được biết đến chủ yếu như điểm đến du lịch giờ đã trở thành lựa chọn đáng cân nhắc cho những người muốn gắn bó lâu dài.

Ngủ đủ giấc, tập gym, đi bộ… nhưng tiền vẫn là một bài toán phải giải

Có một điều khá thú vị khi trò chuyện với những người từng chuyển đến một nơi khác khác để sống. Sau một thời gian, họ không còn kể nhiều về điểm đếnt, mà nói nhiều hơn về chính mình: Ngủ sớm hơn, dậy sớm hơn, có thêm thời gian cho sức khỏe và những điều mình yêu thích.

Với Hà Yến, sự thay đổi lớn nhất nằm ở cách nhìn về thành công. Từng coi thu nhập ổn định là ưu tiên hàng đầu, giờ đây cô xem tiền là phương tiện để lựa chọn cuộc sống mình mong muốn. Được làm công việc yêu thích, sống gần biển và lan tỏa niềm yêu thích lướt sóng đến nhiều người cũng là một thành quả đáng giá.

Chính vì vậy, khi được hỏi sẽ gắn bó với Nha Trang bao lâu, cô đã có ngay câu trả lời: “Mình xác định sẽ gắn bó lâu dài vì Nha Trang vẫn là nơi hợp nhất để làm lướt sóng và phát triển công việc. Nếu sau này mọi thứ ổn định mà muốn thay đổi không khí, tôi sẽ chọn những vùng biển hoang sơ khác như Phú Yên, Ninh Thuận để tiếp tục với đam mê của mình, hoặc đi nước ngoài ngắn hạn để học hỏi thêm kỹ năng huấn luyện. Đi đâu cũng được, chỗ đó biển và sóng là được”.

Với Thùy Dung, có thời gian, công việc gần như chiếm trọn cuộc sống. Những ngày chỉ ngủ vài tiếng, liên tục chạy giữa các cuộc họp hay deadline. Khi ấy, việc dành một buổi tối để tập gym, đi bộ hay chăm sóc sức khỏe giống như một “đặc quyền” hơn là một phần của cuộc sống.

Trở về Hạ Long không khiến mọi áp lực biến mất.

Thậm chí, những tháng đầu còn khó khăn hơn cô tưởng. Có lúc nhịp sống chậm đến mức khiến cô mất động lực làm việc, phải mất khá lâu mới tìm được điểm cân bằng giữa công việc và cuộc sống.

Nhưng chính khoảng thời gian ấy cũng khiến cô nhận ra một điều khác: Cuộc sống không phải lúc nào cũng cần chạy hết tốc lực.

Bây giờ, cô vẫn làm việc – chấp nhận thu nhập có giảm đi, vẫn đặt ra những mục tiêu mới cho sự nghiệp để không bị thụt lùi, nhưng cũng học cách chấp nhận mọi thứ, dành thời gian cho chính mình nhiều hơn. Một lịch tập gym đều đặn, những buổi đi bộ, việc ngủ sớm hơn hay đơn giản là bớt sống trong điện thoại đã trở thành những thói quen mà trước đây cô chưa từng nghĩ mình sẽ duy trì được.

“Mình nghĩ không có lựa chọn nào đúng cho tất cả mọi người. Quan trọng nhất là hiểu mình đang cần gì ở thời điểm hiện tại. Với mình bây giờ, một cuộc sống đáng sống là khi công việc vẫn phát triển đúng hướng, mình có thời gian cho bản thân, cho gia đình và vẫn được là chính mình ở nơi mình chọn sống” , Thùy Dung bộc bạch.

Sống ở nơi mình muốn không khó, khó là đủ năng lực để ở đâu cũng phát triển: Góc nhìn thực tế từ chuyên gia

Những câu chuyện như Hà Yến hay Thùy Dung cho thấy ngày càng nhiều người trẻ sẵn sàng rời Hà Nội hay TP.HCM để tìm một nhịp sống phù hợp hơn. Tuy nhiên, dưới góc nhìn của các chuyên gia, đây không phải là một cuộc sống chỉ có màu hồng hay là “công thức” dành cho tất cả, người muốn sống theo kiểu “ở đâu cũng phát triển” buộc phải có những nhìn nhận thực tế về cơ hội lẫn đánh đổi mà có thể là “thua” ngay từ đầu nếu nóng vội.

Ở góc độ tài chính cá nhân, chuyên gia Nguyễn Kim Liên cho rằng trong 5-10 năm tới, xu hướng dịch chuyển này sẽ còn tiếp diễn khi sự phát triển của hạ tầng giao thông, bất động sản tại các thành phố cấp hai cùng sự phổ biến của các mô hình làm việc từ xa, thương mại điện tử và tự động hóa đang dần làm thay đổi cách người trẻ lựa chọn nơi sống.

” Sự đầu tư phát triển vào cơ sở hạ tầng giao thông và bất động sản của các thành phố cấp 2 và các địa phương đang tác động đến quyết định di cư của mọi người. Đồng thời, sự thay đổi về tính chất các ngành nghề trong xã hội như làm việc từ xa, thương mại điện tử, tự động hóa cũng như trình độ chuyên môn và dân trí ngày càng cao sẽ khiến phân bố dân cư đồng đều hơn giữa các địa phương, không còn tập trung ở các đô thị lớn nữa ” , chị Nguyễn Kim Liên nhận định.

Theo đó, sự dịch chuyển này không chỉ ảnh hưởng đến lựa chọn nơi an cư của người trẻ mà còn có thể tác động đến dòng tiền trên thị trường bất động sản, khi các đô thị đã phát triển lâu năm có xu hướng chững lại để nhường cơ hội cho những thành phố đang vươn lên như Đà Nẵng, Hải Phòng, Quảng Ninh hay Đồng Nai.

Tuy nhiên, chuyên gia cũng nhấn mạnh việc chuyển đến một thành phố mới không nên chỉ xuất phát từ tâm lý chạy theo xu hướng. Thay vào đó, người trẻ cần theo dõi sự vận động của nền kinh tế, các chu kỳ của thị trường, đồng thời hiểu rõ bản thân và xác định sớm mục tiêu tài chính để đưa ra những quyết định phù hợp, đúng thời điểm.

Trong khi đó, ở góc độ thị trường lao động – việc làm, Phạm Mạnh Khôi (Chú Khôi nhân sự) – chuyên gia nhân sự với hơn 30 năm kinh nghiệm, cho rằng viễn cảnh “sống ở nơi mình thích, làm công việc mình muốn và nhận mức thu nhập của thị trường lớn” là hoàn toàn có thật, nhưng chưa phải dành cho tất cả mọi người.

Theo anh, không phải ngành nghề nào cũng phù hợp với mô hình làm việc từ xa hay thuê nhân sự linh hoạt. Vì vậy, khả năng lựa chọn nơi mình muốn sống nhưng vẫn duy trì thu nhập của các thị trường lớn không phải là một quyền lợi mặc định. Để có thể sống ở nơi mình muốn mà vẫn giữ được cơ hội nghề nghiệp và mức thu nhập như kỳ vọng, điều kiện tiên quyết vẫn là năng lực của chính người lao động.

” Tôi không muốn bán cho người trẻ một giấc mơ quá đẹp. ‘Làm ở đâu cũng được’ không phải là quyền lợi mặc định mà là lợi thế của những người có năng lực đủ rõ, kỹ năng đủ mạnh, kỷ luật đủ cao, khả năng tự quản trị đủ tốt và công việc đủ phù hợp với mô hình linh hoạt. Đây không phải món quà thị trường tự nhiên trao cho bạn, đây là kết quả của một quá trình đầu tư nghiêm túc vào bản thân” , anh nói.

Tựu trung, việc dịch chuyển khỏi các thành phố lớn đang mở ra nhiều lựa chọn hơn cho người trẻ, nhưng cũng đặt ra những yêu cầu mới về năng lực, định hướng nghề nghiệp và kế hoạch tài chính. Thay vì coi việc đổi thành phố là lời giải cho mọi vấn đề, các chuyên gia đều cho rằng điều quan trọng vẫn là hiểu rõ bản thân, biết mình theo đuổi điều gì và chuẩn bị đủ năng lực để biến lựa chọn ấy thành một quyết định bền vững.