Hai tập phim tài liệu VTV Đặc biệt: “Bẫy 2 – Cạm bẫy từ các hợp đồng kỳ nghỉ” vừa lên sóng đã bóc trần toàn bộ chiêu thức thao túng, đẩy hàng loạt nạn nhân vào vòng xoáy kiệt quệ tài chính. Từng được quảng bá với những ngôn từ đầy hoa mỹ là “thượng lưu” hay “sinh lời dễ dàng”, mô hình sở hữu kỳ nghỉ thực chất là một cái bẫy hoàn hảo.

Không còn là câu chuyện đầu tư, bộ phim là hành trình dồn đuổi những con người khốn khổ vào ngõ cụt “không lối thoát”. Đánh vào lòng tin trong sáng và sự yếu ớt của tuổi già, những kẻ lừa đảo đã biến các nạn nhân thành “mồi ngon” để bòn rút đến đồng bạc cuối cùng. Để rồi ở cái tuổi xế chiều, nhiều người chợt nhận ra mình đã mất sạch tiền dưỡng già, ôm khoản nợ chồng chất và ôm cả nỗi ân hận tột cùng khi phải bán đi những kỷ vật vô giá của người thân.

“Thấy có thằng Ronaldo tóc bóng mượt quảng cáo thì bà mua thôi”

Trong số những nhân vật xuất hiện ở tập đầu Bẫy 2 – Cạm bẫy từ các hợp đồng kỳ nghỉ , câu chuyện của bà Tín, 86 tuổi, ở Hà Nội, khiến nhiều người không khỏi xót xa.

Những chồng hồ sơ dày cộp gồm nhiều hợp đồng sở hữu kỳ nghỉ được bà cẩn thận lưu giữ. Ở tuổi ngoài 80, bà không phải nhà đầu tư chuyên nghiệp, cũng không có ý định tìm kiếm những cơ hội sinh lời phức tạp. Điều bà mong muốn đơn giản chỉ là có những chuyến đi nghỉ dưỡng cùng gia đình.

“Vì thấy có thằng Ronaldo tóc bóng mượt quảng cáo thì bà mua thôi. Chứ bà có định đầu tư gì đâu”, bà Tín kể khi nhắc đến một trong những hợp đồng đầu tiên từng ký.

Với một hợp đồng khác, bà cho biết mình quyết định xuống tiền vì dự định có thể thường xuyên về nghỉ quê hương của chồng. Trong hình dung của người phụ nữ lớn tuổi, đó sẽ là những chuyến đi ngắn cuối tuần.

“Cái này là ở quê của chồng bà, bà mua để bà đi về đấy. Bà nghĩ rằng chiều thứ 6 cả nhà sẽ đi xuống ở dưới Vân Đồn và sáng thứ 2 thì con bà sẽ đưa về sớm. Bà tính thế nên bỏ vào hơn 1 tỷ. Nói chung là mục đích rất trong sáng ”, bà chia sẻ.

Từ những lời mời gọi về kỳ nghỉ đẳng cấp và cơ hội sở hữu lâu dài, bà Tín đã ký nhiều hợp đồng với thời hạn lên tới hàng chục năm. Những bản hợp đồng này đều được giới thiệu dưới hình thức sở hữu kỳ nghỉ, tức khách hàng trả tiền trước để đổi lấy quyền nghỉ dưỡng tại các khu nghỉ cao cấp trong nhiều năm.

Tuy nhiên, điều khiến bà quyết định xuống tiền không phải là những lời hứa về lợi nhuận hay đầu tư, mà đơn giản chỉ là mong muốn có thêm thời gian tận hưởng cuộc sống cùng người thân khi tuổi đã cao.

70 tuổi, nuôi hai con trai mắc bệnh tâm thần, 4 cháu nhỏ, chồng tai biến lại gánh thêm nợ nần

Không giống nhiều người mua sở hữu kỳ nghỉ với mục đích nghỉ dưỡng, bà Thủy, 70 tuổi, ở Hà Nội, đặt cược vào những hợp đồng này với hy vọng có thể tạo thêm nguồn tài chính cho gia đình.

“Các cô ý tư vấn rất khéo. Các cô ấy bảo là công ty đang bắt đầu hoàn thành những chỗ nghỉ dưỡng thì nó ít tiền, mai kia xây hoàn hoàn chỉnh rồi thì nó đắt tiền. Thế là mình thấy cái này cũng hợp lý, và mình mua cũng 1.7 tỷ đồng. Nếu mà có nhiều hơn có khi lại mua nhiều nữa”, bà Thủy nhớ lại.

Tin vào những lời giới thiệu về khả năng tăng giá và sinh lời, bà đã bỏ ra 1,7 tỷ đồng để sở hữu 4 hợp đồng kỳ nghỉ. Số tiền này không chỉ là khoản tích cóp nhiều năm mà còn bao gồm cả phần tài sản hồi môn của cha để lại và tiền vay mượn thêm.

Đằng sau quyết định ấy là hoàn cảnh gia đình đầy cám cảnh. Hai con trai mắc bệnh tâm thần, bốn đứa cháu nhỏ cần được chăm sóc, trong khi người chồng không may bị tai biến. Ở tuổi đáng lẽ được nghỉ ngơi, bà lại trở thành trụ cột cuối cùng của cả gia đình.

“Ăn uống, tiền học, tiền hành, tất cả chi tiêu không dưới 50 triệu đồng mỗi tháng. Bà ấy vất vả lắm”, chồng bà Thủy chia sẻ.

Thế nhưng sau nhiều năm chờ đợi, những điều được hứa hẹn đã không trở thành hiện thực. Bà không được đi nghỉ, không có lợi nhuận và cũng không thể bán lại các hợp đồng đã mua. Càng tìm đến doanh nghiệp để hỏi về quyền lợi, bà càng nhận được ít câu trả lời hơn. Những lời hẹn từ ngày này qua tháng khác liên tục kéo dài trong vô vọng.

Toàn bộ số tiền tích cóp gần như bị chôn vào những bản hợp đồng, trong khi áp lực chi tiêu hằng tháng vẫn đè nặng lên vai người phụ nữ 70 tuổi. Nhưng điều khiến bà mệt mỏi hơn cả là phải âm thầm giữ bí mật về khoản đầu tư thất bại này suốt một thời gian dài.

Đúng vào lúc nhiều khách hàng tuyệt vọng tìm cách thoát ra, một lời hứa mới xuất hiện: chuyển nhượng lại hợp đồng với giá cao. Các cuộc gọi từ những đơn vị tự nhận có thể thu mua lại thẻ kỳ nghỉ liên tục tìm đến những người cao tuổi.

Với bà Thủy, khoản đầu tư 1,7 tỷ đồng từng được hứa hẹn có thể bán lại với giá cao gấp hơn 4 lần. Sau nhiều năm không thu được kết quả, điều bà mong muốn lúc đó không còn là lợi nhuận, mà đơn giản là lấy lại được phần nào số tiền đã bỏ ra. Tin vào cơ hội cuối cùng này, bà tiếp tục được yêu cầu đóng thêm nhiều khoản tiền với lý do hoàn tất thủ tục chuyển nhượng, nộp phí, nộp thuế hoặc kích hoạt giao dịch. Mỗi lần đóng tiền lại đi kèm một cam kết mới rằng khoản tiền lớn hơn đang chờ phía trước.

“Những cuộc gọi đấy mang cho mình rất nhiều hy vọng. Mình nghĩ có thể bán được rồi, có người giúp mình gỡ ra. Hy vọng cứ chồng chất lên, rồi cuối cùng lại thất vọng”, bà Thủy nói trong phim.

Theo ghi nhận của nhóm thực hiện Bẫy 2 , nhiều khách hàng đã tiếp tục cầm cố tài sản, thế chấp sổ đỏ hoặc sử dụng tiền tiết kiệm để theo đuổi các lời hứa chuyển nhượng. Các khoản tiền không mất đi trong một lần mà tăng dần sau mỗi cam kết về một giao dịch sắp thành công.

Điều khiến bà Thủy phẫn nộ hơn là sau này bà phát hiện chính câu chuyện của mình còn bị đem ra làm ví dụ do hoàn cảnh khó khăn, chồng mất nên bà đã được thanh toán hợp đồng để thuyết phục những khách hàng khác tiếp tục đóng tiền.

“Làm gì có chuyện đó. Thứ nhất là nó có giúp được gì cho tôi đâu, thứ hai là chồng tôi còn sống. Lừa lọc. Nó không giúp được gì cho mình mà còn bắt mình đóng tiền vào đấy gần 400 triệu nhưng không hề làm được gì cả, không bán được gì cả, không thanh lý được gì mà vẫn mất tiền.”, bà Thủy bức xúc.

Từ hy vọng cải thiện cuộc sống cho gia đình, hành trình của bà Thủy dần biến thành chuỗi ngày chạy theo những lời hứa nối tiếp nhau. Khi nhận ra sự thật, số tiền đã mất không còn cách nào lấy lại, còn những áp lực tài chính thì vẫn hiện hữu trong cuộc sống hằng ngày của người phụ nữ ở tuổi 70.

Cuộc gọi đeo đẳng bám theo cả người đã khuất

Nếu câu chuyện của bà Thủy cho thấy hành trình từ hy vọng đến thất vọng, thì trường hợp của bà Phương lại khiến nhiều khán giả nghẹn lòng đau xót.

Trở về Việt Nam để lo hậu sự cho mẹ, chị Thảo chết lặng khi phát hiện hàng chục hợp đồng sở hữu kỳ nghỉ được cất giữ trong nhà. Tổng số tiền bà Phương đã bỏ vào các hợp đồng này lên tới hơn 15 tỷ đồng.

Những cuốn hợp đồng từng được mua với niềm tin rằng sẽ sinh lời, có thể chuyển nhượng hoặc dễ dàng thu hồi vốn nay chỉ còn là những tập giấy chất đầy trên bàn. Với chị Thảo, đó là một “bài toán khó” mẹ để lại không biết phải giải thế nào.

“Hồi nhỏ, mẹ giúp con giải những bài toán khó, nhưng giờ mẹ để lại cho con những bài toán khó quá”, chị nghẹn ngào nói.

Theo lời chị Thảo, những năm cuối đời, bà Phương liên tục đặt hy vọng vào những lời hứa hẹn từ các nhân viên tư vấn. Sau khi đã bỏ số tiền rất lớn để mua các hợp đồng kỳ nghỉ, bà tiếp tục tin rằng sẽ có đơn vị đứng ra hỗ trợ chuyển nhượng, giúp thu hồi vốn hoặc thậm chí mang lại lợi nhuận.

“Lúc đấy mẹ không còn cách nào khác ngoài việc bám víu vào những hy vọng hão huyền, sống bằng những hy vọng hão huyền, lời hứa hão huyền của những nhân viên tư vấn với những giọng ngọt ngào, những lời nói chân thật, những sự quan tâm chăm sóc tưởng chừng chân thật từ trái tim khiến mẹ tin rằng đây sẽ là những người sẽ đồng hành giúp đỡ mẹ. Cuối cùng mẹ cứ đem tiền đến hết chỗ này chỗ kia với một hy vọng mong manh rằng sẽ cứu vớt được những cái mẹ đã rơi vào”, chị Thảo kể.

Thế nhưng ngay cả khi bà Phương đã qua đời, những cuộc gọi chào mời liên quan đến các hợp đồng kỳ nghỉ vẫn không dừng lại.

Trong một phân cảnh gây ám ảnh của bộ phim, chị Thảo nhận cuộc gọi từ một nhân viên môi giới đề nghị mua lại các hợp đồng sở hữu kỳ nghỉ của mẹ với mức giá cao.

“Bà Phương ạ, con thấy nhà bà còn đang sở hữu mấy cái hợp đồng du lịch. Bà có nhu cầu sang nhượng hay cho thuê lại không ạ? Bên con đang có khách mua với giá cao, trên 120% giá trị hợp đồng ban đầu của bà…”

Người ở đầu dây bên kia không biết rằng người họ đang tìm kiếm đã không còn.

“Chị nói đùa đấy, chị là con của mẹ chị em ạ. Mẹ chị mất rồi em ạ, vì tất cả những lời hứa hẹn của các em”, chị Thảo nghẹn ngào đáp lại.

Dù vậy, bất chấp tất cả, nhân viên tư vấn vẫn tiếp tục muốn giải thích về các hợp đồng. Không giấu được sự đau đớn, chị Thảo ngắt lời: “Chị chỉ khuyên em một điều là những việc em làm nó thất đức lắm. Chị cũng nghĩ rằng các em nên chuyển công việc đi. Còn đây là số điện thoại của mẹ chị và mẹ chị đã chết rồi.”

Cuộc điện thoại ngắn ngủi ấy trở thành một trong những khoảnh khắc gây ám ảnh nhất tập phim. Kịch bản thu mua hợp đồng vẫn được lặp lại như chưa từng có chuyện gì xảy ra. Chỉ có người từng đặt niềm tin vào những lời hứa đó đã không còn nữa. Trong những tháng ngày cuối cùng của cuộc đời mình, họ đã sống với những nỗi đau, ra đi với sự nặng nề và trăn trở khôn nguôi.

“Mẹ đã giấu và đã giấu rất lâu, rất dài. Cái đau khổ là mẹ giấu kỹ và mẹ không biết nỗi đau mà mẹ chịu trong một khoảng thời gian như thế. Lúc mẹ đi là mẹ cũng yếu lắm rồi mà mẹ vẫn còn gồng gánh như thế. Mình vẫn luôn nói mẹ là người phi thường vì chỉ có người phi thường mới chịu được những điều khủng khiếp như thế.” – Chị Thảo nói.

Bán kỷ vật, cầm sổ đỏ, sổ hưu… vì một lời hứa “giải ngân”

Cũng tin vào cơ hội nhận chuyển nhượng các hợp đồng du lịch giống như mẹ chị Thảo, không ít người tiếp tục mang những tài sản cuối cùng của mình ra đánh đổi.

Bà Hòa, 73 tuổi, là một trong số đó. Theo ghi nhận của bộ phim, tổng số tiền bà đã bỏ vào các hợp đồng kỳ nghỉ và các khoản phí liên quan lên tới hơn 5 tỷ đồng, bao gồm tiền tiết kiệm, trang sức, sổ hưu và cả các khoản vay thế chấp.

Khi nguồn tiền dần cạn kiệt, nhân viên của công ty chuyển nhượng các hợp đồng du lịch không ngừng gợi ý bà Hòa đi cầm cố những tài sản còn lại trong nhà.

“Cô Hòa ở nhà có tích góp được vàng bạc gì không? Nhẫn cô mua mấy chỉ cô nhớ không? Bây giờ vàng đang được giá, cô ra cho người ta định giá thôi. Cái này cô tự túc nhé”, một nhân viên tư vấn nhiệt tình gợi ý toàn bộ những thứ có khả năng quy đổi ra tiền cọc.

Ngoài chiếc nhẫn đang đeo trên tay, tài sản có ý nghĩa nhất với bà Hòa là chiếc xe máy cũ của người chồng đã qua đời. “Đó là vật kỷ niệm của ông ấy để lại. Ông mất rồi nên tôi giữ làm kỷ niệm chứ không thể bán được”, bà nói.

Nhưng với phía bên kia đầu dây, đó vẫn chỉ là một tài sản có thể quy đổi thành tiền. Nhân viên liên tục hối thúc bà chụp ảnh chiếc xe để gửi thẩm định giá. “Cô suy nghĩ nhanh nhé vì con không giữ suất này hoài được đâu.”

Sau nhiều lần chần chừ, bà Hòa cuối cùng cũng bán chiếc nhẫn với giá 5 triệu đồng để tiếp tục đóng tiền cọc nhằm giải ngân hợp đồng theo yêu cầu. Nhưng đó, mới chỉ là một phần nhỏ trong số tiền bà cần nộp để có thể giải ngân những hợp đồng du lịch của mình. “Còn 245 triệu nữa giải ngân cho cuốn sổ là xong.” – nam nhân viên hờ hững nói nhẹ tênh, nhưng với bà Hòa, đó là gánh nặng về cả mặt vật chất lẫn tinh thần.

“Hôm nay đóng cọc thì vài ngày nữa các bạn ấy sẽ giải ngân cho. Nửa vui vì nghe nói được 1 tỷ 450 triệu, nhưng nửa buồn vì không biết có được hay không”, bà Hòa chia sẻ.

Bi kịch tương tự cũng xảy ra với ông Thìn, 87 tuổi. Trong hành trình tìm cách chuyển nhượng hợp đồng, ông đã lần lượt bán đi những món đồ gắn liền với ký ức của gia đình.

“Bà có cái dây chuyền tôi mua cho bà, một cây vàng. Rồi đồng tiền vàng con gái mua từ Pháp gửi về. Tôi còn chiếc nhẫn hơn 3 chỉ được ông thông gia tặng. Nhân viên bảo về bán hết đi để đóng đủ đợt 1 làm hợp đồng.”

Cuối cùng, toàn bộ số vàng và trang sức chỉ đổi được hơn 60 triệu đồng. Nhưng ông vẫn chỉ đổi lại được lời hứa hẹn rằng đây sẽ là khoản tiền cuối cùng trước khi nhận về hơn 1 tỷ đồng từ giao dịch chuyển nhượng. Hai năm trôi qua, số tiền được hứa hẹn vẫn không xuất hiện. Tiền tiết kiệm đã hết. Sổ hưu đã cầm cố. Sổ đỏ đã thế chấp. Còn những món kỷ vật thì không thể quay trở lại.

Ông Thìn tìm đến tiệm vàng nơi từng bán số trang sức của gia đình với hy vọng chuộc lại những món đồ ấy. Tuy nhiên, chủ tiệm cho biết số vàng đã được nấu chảy và chế tác thành sản phẩm mới. “Bà mất rồi nên bác áy náy lắm. Mình mang cái tội với người âm”, ông nghẹn ngào.

Theo phản ánh trong bộ phim, những khoản tiền khách hàng phải bỏ ra thường tăng dần theo từng lời hứa mới: đóng phí để kích hoạt giao dịch, hoàn tất hồ sơ, nộp thuế hay nhận giải ngân. Mỗi điều kiện được đáp ứng lại dẫn đến một yêu cầu khác, khiến nhiều người tiếp tục xuống tiền với hy vọng sẽ sớm lấy lại được khoản đầu tư ban đầu.

Không ít dấu hiệu bất thường đã xuất hiện từ sớm, từ các giấy tờ giao dịch đến những câu chuyện về các khách hàng được cho là đã nhận tiền thành công. Tuy nhiên, nhiều người chỉ nhận ra sự thật khi đã không còn gì để tiếp tục đánh đổi. Có người lâm bệnh vì áp lực kéo dài, có người giấu gia đình nhiều năm và một mình theo đuổi hy vọng gỡ gạc số tiền đã mất.

Khép lại tập 2 Bẫy 2 – Cạm bẫy từ các hợp đồng kỳ nghỉ với chủ đề “Không lối thoát”, điều ám ảnh không chỉ là những hợp đồng chưa thể chuyển nhượng hay các khoản nợ chồng chất, mà còn là hành trình của những con người bước vào vòng xoáy ấy với hy vọng tìm lại những gì đã mất, để rồi lần lượt đánh đổi tài sản, sức khỏe và sự bình yên của chính mình.