Thế giới đang chứng kiến một cuộc đua nghẹt thở trong việc tìm kiếm các nguồn tài nguyên chiến lược phục vụ chuyển dịch năng lượng xanh và công nghệ cao.

Trong bối cảnh đó, những phát hiện địa chất mới nhất tại Brazil – quốc gia sở hữu trữ lượng đất hiếm lớn thứ hai thế giới – đã thu hút sự chú ý đặc biệt từ giới khoa học và năng lượng quốc tế.

Kho báu từ tính tỷ tấn của Brazil

Công ty IMC Rare Earths Ltd (Brazil) vừa công bố kết quả từ các thử nghiệm luyện kim quy mô phòng thí nghiệm – thuộc Dự án khai thác đất hiếm 1,1 tỷ tấn của Brazil (có tên Itarantim) – đạt hiệu suất thu hồi Terbium cao nhất là 95% cùng với việc sản xuất thành công hỗn hợp cacbonat đất hiếm.

“Chúng tôi rất phấn khởi trước những kết quả này, đánh dấu một bước tiến quan trọng trong Dự án của chúng tôi,” ông Frank Scolaro, Giám đốc điều hành kiêm Chủ tịch của IMC Rare Earths cho biết.

“Trên toàn thế giới đã nhận ra rằng chúng ta cần nguồn cung cấp đất hiếm lớn hơn từ nhiều khu vực khác nhau. Sứ mệnh của chúng tôi là trở thành nhà cung cấp đẳng cấp thế giới và trọng tâm trước mắt của chúng tôi là tiếp tục khẳng định sự giàu có của các mỏ quặng mà chúng tôi đang khai thác.”

Trong số 17 nguyên tố đất hiếm, nhóm nguyên tố tạo từ tính – bao gồm Neodymium, Praseodymium, Dysprosium và đặc biệt là Terbium – đóng vai trò sống còn.

Cùng lúc đó, Dự án Itarantim của Brazil chứa khoảng 1,1 tỷ tấn tài nguyên khoáng sản, bao gồm cả 4 nguyên tố đất hiếm từ tính chính này. Riêng hàm lượng Terbium được tìm thấy đặc biệt cao, đo được trung bình 8 ppm terbium từ vật liệu trong một khu vực ước tính có trữ lượng 105,8 triệu tấn.

Chưa kể, Dysprosium và Terbium là hai trong số những nguyên tố hiếm được săn lùng nhiều nhất, được sử dụng trong nam châm vĩnh cửu hiệu năng cao để giúp duy trì độ bền ở nhiệt độ cao mà không bị mất từ tính.

Đây là “trái tim” vận hành các động cơ xe điện, cánh quạt tuabin gió khổng lồ, thiết bị điện tử quốc phòng và robot thế hệ mới.

Việc khai quật các mỏ đất hiếm hấp phụ ion dạng đất sét khổng lồ với quy mô hàng tỷ tấn đang biến quốc gia Nam Mỹ này trở thành điểm trọng yếu trong chuỗi cung ứng vật liệu tương lai, IE nhận định ngày 13/9.

Với quy mô mỏ ước tính vượt mốc 1 tỷ tấn tài nguyên, Brazil sở hữu tiềm năng cung cấp hàng nghìn tấn oxit đất hiếm chất lượng cao mỗi năm.

Động lực cho làn sóng công nghiệp xanh toàn cầu

Điều khiến các phát hiện tại Brazil mang tính đột phá không chỉ nằm ở quy mô trữ lượng mà còn ở chính bản chất địa chất của chúng.

Khác với các mỏ đá cứng đòi hỏi chi phí khai thác và năng lượng nghền nát vô cùng tốn kém, các mỏ đất hiếm tại Brazil chủ yếu tồn tại ở dạng đất sét hấp phụ ion (đất hiếm tồn tại dưới dạng ion bám trên bề mặt các khoáng vật sét trong vỏ phong hóa).

Loại hình mỏ này cho phép quy trình bóc tách diễn ra dễ dàng hơn rất nhiều bằng các phương pháp dung dịch hóa học ở nhiệt độ phòng, giảm bớt chi phí vận hành và tác động tiêu cực đến môi trường.

Sở dĩ mỏ đất sét hấp phụ ion giảm thiểu đáng kể tác động tiêu cực đến môi trường là nhờ bản chất địa chất đặc thù cùng cơ chế trích xuất nhẹ nhàng. Do không đòi hỏi phải nổ mìn phá đá hay sử dụng máy nghiền công suất lớn, quy trình này cắt giảm tối đa năng lượng tiêu thụ, nhiên liệu hóa thạch và lượng phát thải CO2 so với các mỏ đá cứng.

Quan trọng hơn, quá trình phong hóa tự nhiên đã loại bỏ hầu hết các nguyên tố phóng xạ như Thorium hay Uranium khỏi tầng đất sét, giúp quặng thải ra hoàn toàn an toàn về mặt bức xạ và triệt tiêu nguy cơ hình thành các hồ bùn độc hại.

Nhờ ứng dụng công nghệ rửa tại chỗ bằng các dung dịch muối nhẹ ở nhiệt độ phòng, thảm thực vật cùng cấu trúc bề mặt đất được giữ lại trọn vẹn, giúp việc trung hòa đất và hoàn nguyên môi trường sinh thái sau khai thác diễn ra vô cùng nhanh chóng.

Sự xuất hiện của nguồn nguyên liệu này không chỉ khẳng định vị thế địa chất ưu việt của Brazil mà còn mở ra cơ hội thương mại đạt trị giá hàng tỷ đô la, thu hút làn sóng đầu tư mạnh mẽ từ các tập đoàn công nghệ và năng lượng hàng đầu thế giới. Tính đến tháng 2/2026, các dự án đất hiếm tại Brazil có tổng vốn đầu tư lên đến 2,58 tỷ USD.

Quan trọng hơn, nguồn cung Terbium và các đất hiếm nặng ổn định từ Brazil sẽ góp phần đa dạng hóa thị trường thế giới, giảm thiểu rủi ro đứt gãy chuỗi cung ứng và tạo động lực mạnh mẽ cho làn sóng phát triển công nghệ xanh trên toàn cầu trong thập kỷ tới.

Tham khảo: IE