S&I Ratings: Công ty chứng khoán dễ tổn thương nếu phụ thuộc lớn vào vay ngắn hạn

Làn sóng tăng vốn còn tiếp tục

Tại Báo cáo triển vọng tín nhiệm ngành Chứng khoán năm 2026 do S&I Ratings vừa công bố, hãng xếp hạng tín nhiệm này nhận định xu hướng tăng vốn trên còn tiếp tục kéo dài sang năm 2026.

Một trong các động lực cho xu hướng này là việc nhiều công ty chứng khoán top đầu đã tiệm cận trần dư nợ cho vay ký quỹ/vốn chủ sở hữu 200% cũng đặt ra yêu cầu buộc phải tăng vốn để mở rộng dư địa cho vay. Điển hình như tại Chứng khoán TP. Hồ Chí Minh (HSC), tỷ lệ này hiện ở mức 194%, hay như KBSV (188%), Chứng khoán Mirae Asset Việt Nam (177%), VCBS (176%)… Cùng đó, Thông tư 102/2025/TT-BTC nâng hệ số rủi ro 10% – 30% khiến nhu cầu bổ sung vốn khả dụng trở nên cấp thiết hơn.

S&I Ratings đánh giá triển vọng tín nhiệm ngành chứng khoán Việt Nam năm 2026 ở mức ‘Ổn định’

Nhiều công ty đã đưa ra kế hoạch tăng vốn mạnh mẽ để tạo nền tảng thực hiện kế hoạch kinh doanh đầy tham vọng với các phương thức tăng vốn chủ đạo là phát hành quyền mua cho cổ đông hiện hữu; phát hành riêng lẻ cho đối tác chiến lược nước ngoài; phát hành trái phiếu dài hạn để cải thiện cơ cấu kỳ hạn nguồn vốn vốn đang lệch mạnh về ngắn hạn. Bên cạnh đó, sau khi các công ty chứng khoán lớn như TCBS, VPS, VPBankS niêm yết thành công trong năm 2025, S&I Ratings dự báo nhiều công ty chứng khoán tầm trung cũng đang lên kế hoạch IPO như Kafi, HDBS, OCBS…

“Tổng quy mô tăng vốn toàn ngành năm 2026 ước tính có thể tiếp tục duy trì ở mức cao tương đương 2025, xấp xỉ 100 nghìn tỷ đồng. Hoạt động tăng vốn trong năm 2026 được đánh giá tích cực về dài hạn nhờ củng cố bộ đệm vốn và đa dạng hóa nguồn vốn dài hạn. Tuy nhiên, cần theo dõi rủi ro pha loãng và hiệu quả sử dụng vốn của các công ty” – Hãng xếp hạng tín nhiệm này cũng lưu ý.

Rủi ro phụ thuộc lớn vào nguồn vốn ngắn hạn

Tuy nhiên, sau quá trình tăng trưởng quy mô vốn, thực tế cơ cấu nguồn vốn của ngành vẫn phụ thuộc lớn vào nợ vay ngắn hạn. Số liệu do S&I Ratings tính toán cho thấy có khoảng 96% nợ phải trả của ngành chứng khoán hiện là nợ ngắn hạn, phản ánh đặc thù sử dụng vốn vay ngắn hạn để tài trợ cho các hoạt động kinh doanh, đặc biệt là cho vay ký quỹ. Vay ngắn hạn chiếm tới 51% tổng cộng nguồn vốn của ngành chứng khoán.

Tỷ lệ thanh khoản (Tài sản ngắn hạn/Phải trả ngắn hạn) cũng có xu hướng giảm dần trong ba năm gần đây, về 1,76 lần trong năm 2025. Theo S&I Ratings, dù tỷ lệ này vẫn còn khoảng cách so với mức sàn (1 lần) quy định theo Thông tư 121/2020/TT-BTC, việc một số công ty chỉ đạt 1,2 – 1,3 lần cần được theo dõi sát.

Việc phụ thuộc phần lớn vào vay ngắn hạn từ ngân hàng để tài trợ hoạt động là điểm dễ tổn thương khi môi trường tín dụng thắt chặt, gây ra các áp lực lên nghĩa vụ chi trả trong ngắn hạn nếu có sự bất cân xứng về dòng tiền.

Cụ thể, rủi ro lãi suất cho các công ty chứng khoán thể hiện ở khía cạnh tăng chi phí vốn khi phần lớn công ty chứng khoán phụ thuộc vốn vay ngân hàng ngắn hạn và phát hành trái phiếu. Chi phí vốn tăng nhưng công ty khó có thể chuyển toàn bộ mức tăng sang khách hàng vay do cạnh tranh cao, khiến NIM có xu hướng co lại, ảnh hưởng lợi nhuận. Cùng đó, rủi ro định giá lại tài sản đối với các tài sản trái phiếu trong danh mục HTM (đầu tư nắm giữ đến ngày đáo hạn) có thể phải ghi nhận lỗ chưa thực hiện khi lãi suất tăng. Dù không phải ghi nhận vào báo cáo kết quả kinh doanh, điều này có thể làm bào mòn vốn chủ sở hữu. Ngoài ra, nếu lãi suất tăng quá mạnh có thể ảnh hưởng tới các doanh nghiệp niêm yết và ảnh hưởng tới triển vọng tăng giá cổ phiếu trên diện rộng.

Năm 2026, ngành chứng khoán có sẵn các yếu tố thuận lợi như với nền tảng vốn được củng cố mạnh trong giai đoạn 2023 – 2025, các cải cách pháp lý mang tính bước ngoặt và cú huých nâng hạng FTSE có hiệu lực từ tháng 9/2026. Tuy nhiên, hãng xếp hạng tín nhiệm cũng nhấn mạnh đối trọng với các yếu tố thuận lợi này là tính chu kỳ cao của mô hình kinh doanh, mức độ phụ thuộc lớn vào biến động VN-Index, cơ cấu nguồn vốn lệch mạnh về vốn vay ngắn hạn và áp lực cạnh tranh ngày càng khốc liệt.

Các yếu tố này sẽ buộc các công ty chứng khoán phải tăng tốc đầu tư công nghệ và quản trị rủi ro. Trong bức tranh chung đó, S&I Ratings cho rằng, sự phân hóa tín nhiệm sẽ tiếp tục giãn rộng giữa nhóm công ty top đầu được hưởng lợi rõ nét, và nhóm công ty chứng khoán quy mô nhỏ, đòn bẩy cao và phụ thuộc một mảng hoạt động./.