Sửa Luật Ngân sách nhà nước: Gắn phân bổ nguồn lực với hiệu quả đầu tư, hạn chế “giữ vốn”

Đánh giá hiệu quả đầu tư đến khi vận hành, khai thác

Theo hồ sơ dự án Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất) vừa được Bộ Tài chính trình Chính phủ, dự thảo Luật được xây dựng trên cơ sở hợp nhất Luật Ngân sách nhà nước và Luật Đầu tư công, nhằm bảo đảm đồng bộ, thống nhất, giảm thủ tục, giảm chi phí tuân thủ, nâng cao kỷ luật tài khóa và hiệu quả đầu tư công.

Cùng với việc thống nhất quy trình quản lý ngân sách và đầu tư công, dự thảo bổ sung, hoàn thiện các quy định về đánh giá hiệu quả đầu tư, phân cấp nguồn thu và nhiệm vụ chi, sử dụng nguồn tăng thu, dự phòng ngân sách, Quỹ dự trữ tài chính và chuyển nguồn ngân sách nhà nước.

Theo Bộ Tài chính, khi quản lý đầu tư công được gắn trực tiếp với quản lý ngân sách, việc đánh giá dự án sẽ không chỉ dừng ở báo cáo tiến độ giải ngân, mà còn gắn với hiệu quả kinh tế - xã hội, kỷ luật tài khóa, chất lượng công trình và kết quả đầu ra. Nội dung này phù hợp với yêu cầu mọi quyết định đầu tư công, phân bổ vốn phải gắn với hạch toán kinh tế - xã hội và đánh giá hiệu quả đầu tư.

Cán bộ Thuế cơ sở 8 TP. Bắc Ninh hướng dẫn hộ kinh doanh kê khai thuế. Ảnh: Đức Thanh

Theo đó, dự thảo bổ sung nguyên tắc các chương trình, dự án, nhiệm vụ phải được đánh giá hiệu quả đầu tư xuyên suốt trong quá trình lập, thẩm định, phê duyệt, tổ chức thực hiện và vận hành, khai thác sau đầu tư. Việc đánh giá hiệu quả đầu tư gắn với mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh, nâng cao năng lực cơ sở hạ tầng, mức độ cải thiện đời sống và an sinh xã hội mà nhân dân được thụ hưởng. Quy trình đánh giá hiệu quả đầu tư thực hiện theo quy định của Chính phủ.

Để thực hiện nguyên tắc này, dự thảo bổ sung nhiệm vụ, quyền hạn của các bộ, địa phương, cơ quan, đơn vị trong đánh giá hiệu quả đầu tư công từ khâu đề xuất, xây dựng dự án và trong tổ chức thực hiện, giải ngân vốn theo đúng dự toán được giao. Các bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan khác ở trung ương có trách nhiệm ban hành, hướng dẫn tiêu chí đánh giá hiệu quả đầu tư thuộc ngành, lĩnh vực phụ trách.

Trách nhiệm của chủ đầu tư cũng được làm rõ, từ tổ chức quản lý, thực hiện chương trình, dự án bảo đảm đúng mục tiêu, tiến độ, chất lượng và hiệu quả, đến quản lý, sử dụng ngân sách nhà nước chi đầu tư công, tổ chức thực hiện giải ngân đúng dự toán được giao, báo cáo và cung cấp thông tin theo quy định. Dự thảo đồng thời bổ sung quyền, trách nhiệm của các cơ quan liên quan như ban quản lý dự án, tổ chức tư vấn thiết kế, cơ quan, tổ chức thẩm định chương trình, dự án.

Gắn với yêu cầu đánh giá hiệu quả, dự thảo bổ sung cơ chế Bộ Tài chính báo cáo Thủ tướng Chính phủ điều chỉnh danh mục và mức chi đầu tư công 5 năm của các chương trình, dự án, nhiệm vụ chưa đủ điều kiện triển khai thực hiện, giải ngân dự toán hằng năm; bổ sung danh mục các chương trình, nhiệm vụ, dự án mới đã hoàn thiện thủ tục đầu tư, có thể thực hiện giải ngân dự toán hằng năm.

Theo tờ trình, cơ chế này nhằm đánh giá, điều chuyển linh hoạt vốn giữa các nhiệm vụ, dự án, đối tượng đầu tư công để phát huy tối đa hiệu quả nguồn vốn, tránh tình trạng “giữ vốn”.

Chủ động sử dụng tăng thu, xử lý nhiệm vụ cấp bách

Để tăng tính chủ động trong điều hành, dự thảo bổ sung quy định cho phép sử dụng số thu thực hiện vượt dự toán được Quốc hội, HĐND quyết định trong quá trình chấp hành dự toán ngân sách nhà nước.

Cùng với đó, dự thảo sửa đổi, bổ sung quy định sử dụng nguồn tăng thu, dự toán chi còn lại cho các chương trình, nhiệm vụ quan trọng; sử dụng dự phòng cho các dự án ngoài danh mục và mức chi đầu tư công 5 năm.

Đáng chú ý, dự thảo bổ sung nội dung sử dụng dự phòng, Quỹ dự trữ tài chính và nguồn tăng thu, dự toán chi còn lại của cấp ngân sách để chi ứng phó, khắc phục tình trạng khẩn cấp vì lợi ích quốc gia, dân tộc, ổn định kinh tế vĩ mô, phù hợp với thực tế triển khai.

Dự thảo cũng bỏ quy định điều kiện được chi từ Quỹ dự trữ tài chính cho ngân sách phải sau khi đã sử dụng hết dự phòng ngân sách. Theo tờ trình, việc bỏ điều kiện này nhằm đáp ứng yêu cầu quản lý ngân sách nhà nước, chủ động nguồn xử lý các nhiệm vụ đột xuất, cấp bách phát sinh. Trong khi đó, dự phòng ngân sách nhà nước còn phải dành nguồn để chủ động xử lý các nhiệm vụ khắc phục hậu quả thiên tai, nhiệm vụ quan trọng về quốc phòng, an ninh và xử lý cân đối ngân sách trong trường hợp thu không đạt dự toán.

Những nội dung mới của dự thảo Luật được kỳ vọng góp phần gắn phân bổ, quản lý và sử dụng nguồn lực công với hiệu quả kinh tế - xã hội, bảo đảm các cấp ngân sách có đủ nguồn lực và chủ động thực hiện nhiệm vụ. Đồng thời, việc tăng tính linh hoạt trong điều hành đi đôi với nâng cao trách nhiệm và kỷ luật tài khóa sẽ tạo cơ sở sử dụng ngân sách hiệu quả hơn, đáp ứng yêu cầu phát triển và cải thiện đời sống Nhân dân.

Theo chương trình dự kiến, dự án Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất) sẽ được Uỷ ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến tại phiên họp ngày 10/10 tới.