Tạo thêm dư địa để thị trường vốn thu hút nguồn lực

Nhu cầu huy động vốn gia tăng

Theo số liệu của Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN), đến giữa tháng 6/2026, giá trị huy động vốn qua phát hành cổ phiếu đạt khoảng 114.100 tỷ đồng, tăng hơn 67% so với cùng kỳ năm trước. Giới chuyên gia cho rằng, diễn biến này phản ánh nhu cầu huy động vốn của doanh nghiệp gia tăng trong bối cảnh nền kinh tế duy trì đà tăng trưởng tích cực, đồng thời cho thấy thị trường chứng khoán ngày càng phát huy vai trò là kênh dẫn vốn trung và dài hạn cho nền kinh tế.

Trao đổi với phóng viên, ông Lương Duy Phước – Giám đốc Phân tích, Công ty Chứng khoán Kafi nhận định, kết quả huy động vốn qua phát hành cổ phiếu thể hiện, khu vực doanh nghiệp đang bước vào chu kỳ mở rộng đầu tư mới. Trong bối cảnh GDP 6 tháng đầu năm 2026 tăng, đầu tư công tiếp tục được đẩy mạnh và hoạt động sản xuất phục hồi rõ nét, nhiều doanh nghiệp đang triển khai các dự án mới, mở rộng công suất và đầu tư công nghệ nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh.

Thị trường chứng khoán nâng cao hiệu quả huy động và phân bổ nguồn lực. Ảnh: Đức Thanh.

Theo ông Phước, thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào tín dụng ngân hàng, nhiều doanh nghiệp lựa chọn phát hành cổ phiếu để tiếp cận nguồn vốn có tính ổn định cao, giảm áp lực trả nợ gốc và lãi trong ngắn hạn khi mặt bằng lãi suất vẫn ở mức cao. Đồng thời, việc gia tăng tỷ trọng vốn chủ sở hữu cũng góp phần cải thiện cấu trúc tài chính, tạo điều kiện triển khai các dự án có thời gian thu hồi vốn dài.

Ở góc độ huy động và sử dụng vốn, ông Phước cho rằng, việc giá trị huy động tăng mạnh cũng phản ánh khả năng hấp thụ của dòng tiền đối với các doanh nghiệp có nền tảng tài chính tốt và kế hoạch sử dụng vốn rõ ràng. Tuy nhiên, hiệu quả sử dụng vốn sau phát hành mới là yếu tố quyết định khả năng phát huy vai trò của thị trường chứng khoán trong dài hạn.

Nâng cao chất lượng kênh dẫn vốn

Từ góc độ điều kiện phát hành, ông Tyler Nguyễn Mạnh Dũng – Giám đốc Cấp cao Nghiên cứu Chiến lược Thị trường tại HSC cho rằng, khả năng huy động vốn thành công không chỉ phụ thuộc vào nội tại doanh nghiệp, mà còn chịu ảnh hưởng lớn từ bối cảnh vĩ mô và diễn biến của thị trường chứng khoán tại thời điểm chào bán.

Theo ông Dũng, doanh nghiệp có nền tảng kinh doanh tốt, nhưng kết quả huy động vốn có thể khác nhau nếu lựa chọn thời điểm phát hành khác nhau. Điều này được thể hiện qua hai thương vụ IPO của TCBS (mã CK: TCX) và Điện Máy Xanh (mã CK: DMX). TCBS huy động thành công hơn 10.000 tỷ đồng trong năm 2025 với lượng đăng ký mua cao gấp 2,5 lần khối lượng chào bán. Trong khi đó, Điện Máy Xanh phân phối thành công khoảng 93% lượng cổ phiếu chào bán.

Phân tích nguyên nhân của sự khác biệt này, chuyên gia từ HSC cho biết, yếu tố quyết định chủ yếu đến từ điều kiện thị trường. Thời điểm TCBS thực hiện IPO, thanh khoản thị trường đạt khoảng 47.000 tỷ đồng/phiên, được hỗ trợ bởi môi trường lãi suất thuận lợi và tâm lý nhà đầu tư tích cực. Ngược lại, khi Điện Máy Xanh chào bán, mặt bằng lãi suất có xu hướng tăng, cùng với lo ngại về ảnh hưởng của lạm phát và căng thẳng địa chính trị trên thế giới khiến thanh khoản thị trường giảm xuống còn khoảng 24.000 tỷ đồng/phiên, qua đó ảnh hưởng đến sức hấp thụ của dòng tiền.

Dù điều kiện thị trường có ảnh hưởng đáng kể đến kết quả huy động vốn, theo ông Dũng, các yếu tố nội tại của doanh nghiệp vẫn giữ vai trò quan trọng trong việc thu hút dòng vốn dài hạn. Trong bối cảnh dòng tiền ngày càng có tính chọn lọc, chất lượng quản trị, tính minh bạch, hiệu quả sử dụng vốn và triển vọng tăng trưởng tiếp tục là những tiêu chí được các nhà đầu tư, đặc biệt là nhà đầu tư tổ chức, quan tâm.

Trường hợp của Điện Máy Xanh cho thấy, dù chưa phân phối hết lượng cổ phiếu chào bán, song khoảng 90% được mua bởi nhà đầu tư tổ chức, trong đó 73% là nhà đầu tư nước ngoài. Điều này phản ánh xu hướng dòng vốn ngày càng ưu tiên các doanh nghiệp có nền tảng quản trị tốt, chiến lược phát triển rõ ràng và khả năng sử dụng vốn hiệu quả.

Bên cạnh các yếu tố quyết định thành công của từng đợt huy động vốn, theo ông Phước, để thị trường chứng khoán tiếp tục phát huy vai trò là kênh dẫn vốn trung và dài hạn, việc hoàn thiện khung khổ pháp lý và hạ tầng thị trường vẫn là yêu cầu quan trọng.

Theo đó, việc triển khai Nghị định số 245/2025/NĐ-CP, đưa Hệ thống KRX vào vận hành, triển khai cơ chế đối tác bù trừ trung tâm (CCP) và từng bước đáp ứng các tiêu chí nâng hạng sẽ góp phần nâng cao tính minh bạch, an toàn và sức hấp dẫn của thị trường. Cùng với đó, việc phát triển các sản phẩm tài chính xanh, quỹ đầu tư hạ tầng, mở rộng cơ sở nhà đầu tư tổ chức và thúc đẩy xây dựng Trung tâm Tài chính quốc tế sẽ tạo thêm dư địa để thị trường vốn thu hút nguồn lực trong và ngoài nước.

Theo các chuyên gia, để thị trường chứng khoán tiếp tục phát huy vai trò là kênh dẫn vốn trung và dài hạn cho nền kinh tế, điều kiện thị trường thuận lợi cần đi cùng với chất lượng doanh nghiệp, hiệu quả sử dụng vốn sau huy động và quá trình hoàn thiện thể chế, hạ tầng thị trường. Khi các yếu tố này được cải thiện đồng bộ, nguồn vốn sẽ được phân bổ hiệu quả hơn tới những doanh nghiệp có năng lực quản trị, dự án khả thi và chiến lược phát triển rõ ràng, qua đó nâng cao hiệu quả huy động, phân bổ nguồn lực và đóng góp tích cực hơn cho tăng trưởng kinh tế bền vững./.