Vì sao gọi là thế hệ ở thuê?

Đi làm, kiếm tiền, tiết kiệm rồi mua một căn nhà – với thế hệ 8X, 9X, đây từng gần như là công thức quen thuộc để đi đến “an cư”. Thuê nhà chỉ là phương án tạm thời: ở vài năm, tích cóp đủ tiền rồi mua một nơi thuộc về mình. Sở hữu một căn nhà không chỉ đồng nghĩa với việc có chỗ ở ổn định, mà còn được xem như một cột mốc trưởng thành, đặc biệt khi bước vào hôn nhân và xây dựng gia đình.

Nhưng với một bộ phận người trẻ hiện nay, khái niệm “an cư” đang được định nghĩa lại.

Đó là một nơi ở phù hợp, ổn định, đủ riêng tư và có thể gắn bó trong nhiều năm vẫn có thể mang lại cảm giác “đã có nhà”, dù căn nhà ấy không đứng tên mình. Họ vẫn có thể đi làm, lập gia đình, chăm chút không gian sống và xây dựng cuộc sống riêng trong một căn nhà thuê. Khác biệt nằm ở chỗ: an cư không nhất thiết phải bắt đầu bằng việc sở hữu một bất động sản.

Khi cách định nghĩa “an cư” thay đổi, việc thuê nhà dài hạn cũng không còn đơn thuần là phương án chờ đến ngày đủ tiền mua nhà. Với một số người, đó có thể đã trở thành một lựa chọn sống lâu dài.

Ở TP.HCM, Hà Nội, khi hỏi những người sinh từ năm 1997 trở về sau “nghĩ gì về chuyện thuê nhà suốt đời?”, rất dễ nhận được những câu trả lời thẳng như ruột ngựa: Đi làm chỉ đủ nuôi mình, tiền đâu mà mua nhà? Có người bố mẹ đã có nhà cửa ở quê, nhưng đó là câu chuyện thừa kế của vài chục năm nữa. Còn hiện tại, họ chủ động chọn ở thuê, vì muốn được thử nhiều không gian sống khác nhau, thậm chí sống ở những vùng đất khác nhau nếu công việc cho phép remote. Cũng có người xác định sẽ độc thân suốt đời, vậy thì mua một căn nhà để rồi sống một mình trong đó vài chục năm, nghe cũng chẳng phải một bài toán quá hấp dẫn.

Mỗi người có một lý do khác nhau, nhưng điểm chung là họ không còn mặc định rằng phải mua nhà tại thành phố mới được xem là đang ổn định cuộc sống.

“Thuê nhà suốt đời cũng ổn mà nhỉ, tại sao không? Bởi mình thấy ngày nay khái niệm ổn định cũng đã thay đổi, tức là nếu trước đây chuyện ra trường – đi làm – kết hôn rõ ràng thì giờ nhiều người ra trường rồi vẫn đi học tiếp, thậm chí du học; sau 30 vẫn đang thất nghiệp và chưa có ý định lập gia đình. Vậy thì việc mua một căn nhà để an cư có lẽ cũng không còn phù hợp. Cá nhân mình cũng vậy.

Mình dự định sau 30 sẽ đi du học nên chưa có ý định mua nhà, mà chắc sau đó cũng đi thuê để ở thôi, vì mình không tính ở ổn định một chỗ, nên thấy không cần thiết gắn bó với một tài sản cố định”, bạn Minh Hà chia sẻ.

Trong khi đó, Liên Tường, một nhân viên văn phòng ở TP.HCM, cho biết “thuê nhà suốt đời” vốn không phải lựa chọn ưu tiên của cậu. Tuy nhiên, nhìn thẳng vào thực tế thu nhập hiện tại cũng như những kế hoạch muốn thực hiện trong tương lai như đi du lịch, học lên thạc sĩ…, Tường cho rằng thuê một căn nhà phù hợp để ở lâu dài là phương án thực tế hơn. Thay vì dồn phần lớn khoản tích lũy cho việc mua nhà, cậu có thể dành tiền cho những mục tiêu khác mà mình cũng coi trọng.

Tại Trung Quốc, vài năm trở lại đây, một bộ phận người trẻ lại đang có xu hướng thuê nhà lâu hơn. Có người xác định ở thuê 5-10 năm, thậm chí chưa đặt ra thời điểm phải mua nhà, miễn là tìm được một nơi ở phù hợp với công việc và cuộc sống hiện tại.

Minh chứng là một báo cáo về thị trường cho thuê dài hạn tại Trung Quốc năm 2026 cho thấy khoảng 80% người thuê được khảo sát chấp nhận thuê nhà từ 5-6 năm hoặc lâu hơn, trong khi gần 40% cho biết hiện chưa cân nhắc mua nhà. Đáng chú ý, người thuê nhà cũng không còn chỉ là nhóm mới đi làm: năm 2025, người từ 30 tuổi trở lên đã chiếm hơn một nửa nhóm khách hàng của các nguồn nhà cho thuê mang tính tổ chức.

Xu hướng thuê nhà lâu hơn cũng đang xuất hiện ở nhiều nước phương Tây. Tại Mỹ, trong giai đoạn 2019-2024, tỷ lệ hộ thuê nhà có chủ hộ dưới 40 tuổi đạt mức thu nhập đủ để trang trải chi phí sở hữu nhà giảm từ 56% xuống 37%. Theo Pew Research Center, 70% người thuê nhà dưới 40 tuổi cho biết họ thuê thay vì mua vì chưa đủ tiền cho khoản trả trước.

Ở quy mô rộng hơn, OECD (Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế) cho biết giá nhà tăng nhanh hơn thu nhập tại 27/33 quốc gia OECD trong giai đoạn 2015-2023, trong khi tỷ lệ sở hữu nhà của nhóm 25-34 tuổi đã giảm tại nhiều nước như Australia, Đức, Hà Lan, Anh và Mỹ. OECD cũng ghi nhận tỷ lệ người trẻ chuyển sang thị trường thuê nhà ngày càng tăng.

Như vậy, “không mua nhà” không phải lúc nào cũng đồng nghĩa với “không muốn có nhà”. Với một số người, đó là lựa chọn xuất phát từ cách sống; với số khác, đơn giản là bài toán tài chính khiến việc thuê nhà trở thành phương án phù hợp hơn ở thời điểm hiện tại.

Vậy “thuê nhà suốt đời” thực chất là gì?

Hiểu đơn giản, đây không nhất thiết là việc thuê một căn nhà đến cuối đời, mà là cách nhìn khác về chuyện an cư: thuê nhà không còn là giai đoạn tạm thời trước khi mua, mà có thể trở thành lựa chọn sống lâu dài.

Không phải ai đang thuê cũng thuộc nhóm này. Có người thuê vì chưa đủ tiền mua, có người vì công việc và nơi sống còn thay đổi, nhưng cũng có người xác định tiếp tục thuê ngay cả khi có khả năng mua nhà.

Với nhóm này, câu hỏi không còn là “bao giờ mới mua được nhà?”, mà là “nếu thuê nhà vẫn có thể sống ổn định, tại sao nhất định phải mua?”.

“Có nhà” và “có nhà đứng tên mình” đang dần trở thành hai chuyện khác nhau

Nếu trước đây việc mua một căn nhà gần như được mặc định là mục tiêu của người trưởng thành, thì với một bộ phận người trẻ, câu chuyện này đang trở nên thực tế hơn: có người vẫn muốn mua nhưng chưa đủ khả năng, cũng có người không còn xem sở hữu nhà là lựa chọn bắt buộc.

Từ năm 2017, một khảo sát do Trung Quốc Thanh niên báo phối hợp thực hiện trên 1.973 người trẻ từ 18-35 tuổi tại các thành phố hạng nhất đã ghi nhận 38,6% người được hỏi nghiêng về phương án thuê nhà thay vì mua. Gần một nửa số người tham gia khảo sát khi đó cũng cho rằng “chỉ thuê không mua” có thể trở thành một xu hướng trong tương lai. Cùng thời điểm, Tân Hoa Xã ghi nhận một bộ phận người trẻ không còn xem việc sở hữu nhà là điều kiện bắt buộc. Nếu tìm được một căn nhà có thể thuê ổn định trong thời gian dài, họ chấp nhận tiếp tục thuê và dành sự quan tâm nhiều hơn cho chất lượng căn hộ, dịch vụ và sự thuận tiện trong cuộc sống.

Tuy nhiên, đến năm 2026, câu chuyện không đơn giản là “người trẻ không muốn mua nhà”. Khảo sát giữa năm của Trung Chỉ Nghiên cứu viện (China Index Academy) trên 4.460 người thuê cho thấy 74% vẫn dự định mua nhà sau khi tích lũy đủ tiền, trong khi 10% dự định tiếp tục thuê lâu dài.

Điều này cho thấy giữa “không muốn mua” và “chưa đủ khả năng mua” tồn tại một khoảng cách khá lớn. Với nhóm dự định thuê lâu dài, 48% cho biết áp lực kinh tế là nguyên nhân, trong khi 31% cho rằng mua nhà không có tính kinh tế hoặc không lạc quan về thị trường bất động sản.

Như vậy, thuê nhà không đồng nghĩa với việc không muốn mua nhà. Với một số người, mua nhà vẫn là mục tiêu nhưng được để dành cho một thời điểm khác khi tài chính phù hợp hơn. Với số khác, sau khi cân nhắc chi phí, công việc và cách sống, họ không còn xem việc sở hữu bất động sản là điều bắt buộc phải hoàn thành.

Câu chuyện của Mạch Tử ở Trùng Khánh phần nào cho thấy lựa chọn thứ hai.

Sau khi tốt nghiệp, Mạch Tử từng sống trong một căn phòng thuê ghép ở khu vực đồng bằng sông Dương Tử với giá khoảng 800 NDT/tháng (3,1 triệu đồng). Căn phòng được chia thành nhiều gian nhỏ và sau đó cô còn gặp sự cố mất trộm. Những bất tiện liên quan đến môi giới, chủ nhà và người ở cùng khiến cô muốn tìm một nơi ở ổn định hơn.

Sau khi trở lại Trùng Khánh, Mạch Tử đăng ký nhà ở công cộng cho thuê và chuyển vào căn hộ từ tháng 4/2022. Theo bài viết của The Paper, nếu tiếp tục đáp ứng các điều kiện thuê nhà công cộng, cô có thể gia hạn hợp đồng.

Từ đó, căn nhà thuê trở thành nơi cô thực sự xây dựng cuộc sống riêng. Mạch Tử trồng rau, nuôi cá trên ban công, sống một mình và dù đã ngoài 30 tuổi, thường xuyên chịu áp lực từ người thân về chuyện kết hôn, cô vẫn không coi việc mình không sở hữu nhà là một vấn đề cần giải quyết ngay.

Trường hợp này cho thấy một điểm đáng chú ý: “có nhà” và “có nhà đứng tên mình” đang dần trở thành hai chuyện khác nhau với một bộ phận người trẻ.

Nếu chưa đủ khả năng mua, hoặc đơn giản là chưa muốn bỏ một khoản tiền lớn để sở hữu bất động sản, họ có thể chọn cách khác: tìm một nơi ở đủ ổn định, thuê trong thời gian dài và dành nguồn lực cho những nhu cầu khác của cuộc sống.

Vì sao phải bỏ tiền mua nhà khi cuộc sống thay đổi nhanh?

Một lý do khác khiến một bộ phận người trẻ cân nhắc thuê nhà lâu dài là họ không chắc cuộc sống của mình vài năm tới sẽ ở đâu và như thế nào.

Công việc có thể thay đổi, nơi làm việc có thể chuyển sang một khu vực khác, thu nhập có thể tăng hoặc giảm, các mối quan hệ cũng có thể khiến một người muốn bắt đầu lại ở một thành phố khác. Khi chưa biết mình sẽ gắn bó với một nơi trong bao lâu, việc bỏ một khoản tiền lớn để mua nhà đôi khi lại trở thành quyết định khó xoay xở nếu hoàn cảnh thay đổi.

Ngược lại, thuê nhà cho phép họ thay đổi nơi ở khi nhu cầu thay đổi. Hôm nay cần một căn hộ gần chỗ làm, vài năm sau muốn chuyển sang khu vực yên tĩnh hơn; hiện tại sống một mình, sau này có thể cần một không gian lớn hơn. Những thay đổi đó có thể được giải quyết bằng việc tìm một căn nhà mới, thay vì phải tính đến chuyện bán hoặc cho thuê lại căn nhà đã mua.

Với nhóm người trẻ coi trọng trải nghiệm và khả năng tự quyết, đây cũng là một cách giảm cảm giác bị “đóng khung” bởi nơi ở. Họ không nhất thiết phải biết mình sẽ sống ở đâu trong 10 hay 20 năm tới ngay từ hôm nay.

Vì vậy, câu hỏi đôi khi không còn là “bao giờ mới đủ tiền mua nhà?”, mà là “nếu cuộc sống còn thay đổi nhiều như vậy, mình có thực sự cần mua nhà ngay bây giờ không?”.

Thuê nhà, trong cách nghĩ này, không phải lựa chọn vì không có kế hoạch cho tương lai. Ngược lại, đó có thể là cách để giữ cho tương lai còn nhiều lựa chọn hơn.

Nếu đã xác định thuê trong nhiều năm, người trẻ cũng không còn muốn sống theo kiểu “ở tạm”.

Tại Thượng Hải, gần 9/10 người trẻ thuê nhà có xu hướng thuê dài hạn. Theo Báo cáo xu hướng thuê nhà của thanh niên Thượng Hải 2025, tỷ lệ này đạt 89,29% vào năm 2024, dù đã giảm nhẹ so với mức 95,60% của năm 2022. Đáng chú ý, khi lựa chọn chỗ ở, người trẻ không chỉ nhìn vào giá thuê mà ngày càng quan tâm đến chất lượng không gian sống: 79% coi môi trường trong nhà là yếu tố quan trọng, 72% chú ý đến giao thông thuận tiện và 67% quan tâm chất lượng căn hộ.

Điều đó cũng kéo theo một thay đổi khá thú vị: thuê nhà nhưng vẫn muốn căn nhà mang dấu ấn của mình. Khi đã xác định sống lâu dài, người thuê có xu hướng chăm chút cho không gian thay vì giữ tâm lý “đây chỉ là nhà đi thuê”.

Một căn phòng thuê có thể được thêm sofa, bàn làm việc, đèn, rèm, cây xanh hay những món đồ trang trí nhỏ để phù hợp với sở thích của người ở. Họ có thể không sửa sang căn hộ theo cách tốn kém hay thay đổi những phần thuộc về kết cấu, nhưng vẫn sẵn sàng bỏ tiền và công sức cho những thứ khiến không gian trở nên dễ chịu, có dấu ấn cá nhân hơn.

Tâm lý này khá khác với cách nghĩ “đã là nhà thuê thì không cần đầu tư”. Khi thời gian ở kéo dài vài năm, những món đồ mua cho căn nhà không còn được xem là khoản tiền dành cho một nơi ở tạm thời. Chúng phục vụ trực tiếp cho chất lượng cuộc sống mỗi ngày.

Nếu nhìn từ những lựa chọn trên, có thể thấy người trẻ đang tách hai khái niệm từng được xem là gần như đồng nghĩa: “có nhà” và “sở hữu nhà”.

Một người có thể không đứng tên bất động sản nào nhưng vẫn có một nơi ở ổn định, biết mình sẽ sống ở đâu trong những năm tới, tự mua sắm đồ đạc, trang trí không gian và xây dựng những thói quen riêng. Căn nhà ấy không thuộc quyền sở hữu của họ, nhưng lại hoàn toàn có thể là nơi họ trở về mỗi ngày và xây dựng cuộc sống của mình.

Điều này cũng khiến việc thuê nhà dài hạn khác với hình dung về một cuộc sống “ở tạm”. Khi đã xác định sống lâu dài, người thuê có thể lựa chọn căn hộ phù hợp với công việc, mức thu nhập và lối sống; sau đó biến không gian ấy thành nơi ở của riêng mình. Họ vẫn có thể sống một mình, sống cùng người yêu, kết hôn, sinh con hay chuyển sang một thành phố khác mà không nhất thiết phải hoàn thành cột mốc “mua nhà” trước.

Nhưng “thuê cả đời” vẫn không phải chuyện dễ

Tuy nhiên, thuê nhà lâu dài cũng có những vấn đề riêng.

Một cuộc thảo luận về việc “tốt nghiệp rồi thuê nhà cả đời có khả thi không?” trên The Paper từng chỉ ra một điểm khá thực tế: người thuê vẫn phụ thuộc vào sự ổn định của quan hệ với chủ nhà, từ giá thuê, điều khoản hợp đồng cho đến khả năng phải chuyển nhà.

Nếu muốn thuê trong 20-30 năm, người thuê cần một thị trường có hệ thống pháp lý và sản phẩm nhà ở đủ ổn định để không phải liên tục thương lượng lại chỗ ở. Nhưng đây vẫn là một bài toán chưa dễ giải quyết.

Ngay cả trường hợp của Mạch Tử cũng có giới hạn. Dù hiện tại cô có thể tiếp tục ở căn hộ công cộng nếu đáp ứng đủ điều kiện, cô vẫn phải tính đến khả năng chính sách thay đổi hoặc điều kiện về công việc, thu nhập khiến mình không còn đủ điều kiện thuê.

Thuê nhà lâu dài vì thế không chỉ phụ thuộc vào việc người trẻ có muốn hay không, mà còn phụ thuộc vào việc thị trường có thể cho họ một nơi ở đủ ổn định hay không.

Ở chiều ngược lại, sở hữu nhà vẫn có những lợi thế rất rõ. Người mua có quyền chủ động hơn với chỗ ở, không phải phụ thuộc vào việc chủ nhà có tiếp tục cho thuê hay thay đổi giá, đồng thời có thêm một tài sản cho tương lai. Với những người có đủ khả năng tài chính và xác định gắn bó lâu dài với một thành phố, mua nhà vẫn là lựa chọn phù hợp.

Vì vậy, câu chuyện ở đây không phải thuê nhà hay mua nhà, cách nào tốt hơn.

Ngày càng có nhiều người trẻ bắt đầu xem cả hai đều là lựa chọn. Có người vẫn muốn sở hữu một căn nhà, có người chọn thuê để giữ sự linh hoạt, cũng có người chưa muốn đưa ra quyết định đó quá sớm.

Sau cùng, câu hỏi không còn đơn giản là “Bao giờ mới mua được nhà?”. Mà là: “Mình thực sự cần sở hữu nhà, hay chỉ cần một nơi ở phù hợp với cuộc sống của mình?”.

Nguồn: Xiaohongshu, Tân Hoa Xã, The Paper, China Youth Daily, Trung Chỉ Nghiên cứu viện.