Thị trường máy tính cá nhân lao dốc, chi phí linh kiện đẩy giá bán tăng cao

Theo báo cáo ngày 9-10 của hãng nghiên cứu thị trường Omdia, tổng lượng máy tính để bàn, máy tính xách tay và máy trạm xuất xưởng trên toàn cầu trong quý III – 2026 chỉ đạt khoảng 58,1 triệu chiếc, giảm 21,2% so với cùng kỳ năm trước.

Đây là mức giảm sâu, phản ánh đồng thời tác động của nhu cầu suy yếu, giá bán tăng và những khó khăn ngày càng lớn trong chuỗi cung ứng linh kiện. Đáng chú ý, thị trường không chỉ chịu ảnh hưởng từ sức mua của người tiêu dùng mà còn chứng kiến các doanh nghiệp điều chỉnh kế hoạch đầu tư thiết bị trước chi phí phần cứng ngày càng đắt đỏ.

Lượng máy tính để bàn và máy trạm để bàn xuất xưởng trong quý III-2026 giảm 23,5% so với cùng kỳ năm trước, xuống còn 11,7 triệu chiếc. Trong khi đó, phân khúc máy tính xách tay và máy trạm di động giảm 20,6%, còn 46,4 triệu chiếc. Diễn biến này cho thấy thị trường suy giảm trên diện rộng.

Nguyên nhân chủ yếu là nhu cầu mua sớm trong nửa đầu năm. Trước dự báo giá linh kiện tiếp tục tăng và nguồn cung có thể bị hạn chế, các nhà sản xuất, nhà phân phối, doanh nghiệp và người tiêu dùng đã đẩy nhanh kế hoạch mua sắm nhằm tránh chi phí cao hơn trong thời gian tới.

Tuy nhiên, làn sóng mua sớm khiến nhu cầu trong quý III suy yếu. Các kênh phân phối vẫn phải xử lý lượng hàng tồn kho tích lũy từ trước, trong khi giá bán lẻ tăng khiến người mua cân nhắc kỹ hơn trước khi thay thế thiết bị.

Mức sụt giảm này phù hợp với những cảnh báo trước đó của các nhà sản xuất lớn, trong bối cảnh giá bán bình quân tăng hai chữ số nhưng doanh số bán lẻ đi xuống. Trước sức cầu suy yếu, các nhà sản xuất và đối tác gia công cũng bắt đầu cắt giảm sản lượng trong quý III.

Đằng sau sự suy giảm của thị trường là tình trạng giá linh kiện tăng mạnh, đặc biệt đối với bộ nhớ DRAM và ổ cứng thể rắn SSD. Tỷ trọng chi phí của hai nhóm linh kiện này trong tổng chi phí vật liệu của một máy tính cá nhân đã tăng từ mức thông thường khoảng 15% lên gần 40%, sau khi giá tăng hơn bốn lần.

Tác động xuất hiện ở mọi phân khúc giá. Với dòng phổ thông có giá dưới 500 USD, tổng chi phí vật liệu tăng từ 275 USD trong quý I-2025 lên 471 USD trong quý III-2026, tương đương khoảng 71%. Ở phân khúc trung cấp, chi phí tăng từ 435 USD lên 699 USD, tương đương khoảng 61%.

Với nhóm cao cấp, con số tăng từ 774 USD lên 1.242 USD, còn phân khúc cao cấp nhất tăng từ 1.234 USD lên 1.898 USD. Như vậy, chi phí vật liệu của các dòng máy tính cá nhân đều tăng trên 40%, thậm chí vượt 60% ở nhiều phân khúc.

Tình trạng thiếu hụt không chỉ giới hạn ở bộ nhớ và thiết bị lưu trữ. Nguồn cung bộ xử lý, card đồ họa và nhiều linh kiện mạch tích hợp cũng gặp khó khăn, khiến việc quản lý sản xuất và tồn kho trở nên phức tạp hơn. Đáng chú ý, sự bùng nổ đầu tư vào hạ tầng trí tuệ nhân tạo (AI) đang làm thay đổi cán cân cung cầu trên thị trường bán dẫn. Các trung tâm dữ liệu AI cần lượng lớn bộ nhớ hiệu năng cao và thiết bị lưu trữ, khiến các nhà sản xuất linh kiện phải phân bổ nguồn lực giữa khách hàng doanh nghiệp và thị trường điện tử tiêu dùng.

Trong bối cảnh đó, các nhà sản xuất máy tính cá nhân khó có thể hấp thụ toàn bộ mức tăng chi phí. Việc tăng giá bán, cắt giảm chương trình khuyến mại hoặc điều chỉnh cấu hình trở thành những giải pháp phổ biến. Tuy nhiên, ngay cả khi đã nhiều lần điều chỉnh giá, các hãng vẫn chưa bù đắp hoàn toàn tác động của chi phí đầu vào tăng cao.

Hệ quả là người tiêu dùng phải trả nhiều tiền hơn để mua một sản phẩm tương đương, trong khi doanh nghiệp có thể kéo dài vòng đời thiết bị thay vì thay mới.

Theo các dự báo tới đây, lượng máy tính cá nhân xuất xưởng toàn cầu sẽ giảm 24% trong quý IV-2026 so với cùng kỳ năm trước. Sang năm 2027, thị trường được dự báo tiếp tục giảm 7%.

Xu hướng tăng giá có thể làm thay đổi cơ cấu thị trường. Các nhà sản xuất máy giá rẻ có biên lợi nhuận hạn chế, trong khi người mua nhạy cảm hơn với biến động giá. Ngược lại, khách hàng cao cấp và doanh nghiệp có nhu cầu chuyên biệt thường sẵn sàng chi trả nhiều hơn để đáp ứng yêu cầu công việc.

Tuy nhiên, việc chuyển sang các phân khúc giá cao hơn không đồng nghĩa người tiêu dùng nhận được cấu hình tốt hơn. Khi chi phí bộ nhớ và lưu trữ tăng mạnh, một phần số tiền bỏ ra có thể chỉ nhằm duy trì cấu hình tương đương trước đây.

Triển vọng phục hồi của thị trường máy tính cá nhân nhìn chung phụ thuộc đáng kể vào diễn biến giá bộ nhớ, khả năng cải thiện nguồn cung linh kiện và mức độ chấp nhận giá mới của người tiêu dùng.