Thị trường tài sản mã hóa: Năng lực doanh nghiệp quyết định sự thành công

Đảm bảo quyền lợi của chủ thể tham gia

Ông Tô Trần Hòa – Phó trưởng ban Thường trực Ban Quản lý thị trường giao dịch tài sản mã hóa, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước cho biết, tiềm năng của thị trường này tại Việt Nam rất lớn. Ở bình diện quốc tế, Việt Nam nằm trong nhóm dẫn đầu thế giới về mức độ phổ biến người sở hữu tài sản mã hóa và tần suất sử dụng các sàn giao dịch tập trung lẫn phi tập trung.

Theo ông Hòa, Nghị quyết số 05/2025/NQ-CP được xem là nền tảng quan trọng cho việc xây dựng thị trường giao dịch tài sản mã hóa tại Việt Nam. Nghị quyết đã quy định rõ phạm vi quản lý, bao gồm hoạt động chào bán, phát hành, tổ chức giao dịch và cung cấp dịch vụ liên quan đến tài sản mã hóa,… đồng thời quy định trách nhiệm quản lý nhà nước đối với lĩnh vực này. “Đặc biệt, lần đầu tiên Nghị quyết số 05 đưa ra khái niệm ICO (Initial Coin Offering) liên quan đến phát hành tài sản mã hóa và cho phép phát hành tài sản mã hóa trên cơ sở tài sản thực”, ông Hòa cho hay.

Việt Nam nằm trong nhóm dẫn đầu thế giới về mức độ phổ biến người sở hữu tài sản mã hóa. Ảnh tư liệu

Về hệ thống thông tư hướng dẫn, Bộ Tài chính đã ban hành Thông tư số 15/TT-BTC năm 2026 hướng dẫn về nguyên tắc kế toán đối với các tổ chức tham gia thị trường tài sản mã hóa. Về chính sách thuế, Thông tư số 32/TT-BTC năm 2026 hướng dẫn cụ thể đối với thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập doanh nghiệp và thuế thu nhập cá nhân liên quan đến tài sản mã hóa. Về mức thuế, mức 20% sẽ áp dụng đối với tổ chức được thành lập và hoạt động theo pháp luật Việt Nam. Mức thuế 0,1% áp dụng cho nhà đầu tư tổ chức được thành lập theo pháp luật nước ngoài và nhà đầu tư cá nhân.

Ở góc độ quyền lợi và nghĩa vụ, ông Hòa cho biết, tổ chức cung cấp những dịch vụ liên quan đến tài sản mã hóa (VASP) sẽ phải đáp ứng chuẩn rất cao về công khai thông tin, quản trị rủi ro, phòng chống rửa tiền và bảo vệ nhà đầu tư. Đổi lại, VASP được cấp quyền thực hiện bốn nhóm hoạt động kinh doanh dịch vụ, được phép thu phí dịch vụ và đặc biệt là có quyền tự chủ trong việc lựa chọn niêm yết các loại tài sản mã hóa, ưu tiên các loại tài sản có tính thanh khoản cao và phổ biến để bảo đảm an toàn. Đối với hoạt động phát hành tài sản mã hóa, cơ quan quản lý yêu cầu các tổ chức phát hành phải công bố thông tin tương tự các tổ chức cung cấp dịch vụ, mọi thay đổi đều phải được công bố thông tin.

Cần cơ chế phòng ngừa rủi ro từ sớm

Ở góc độ rủi ro hệ thống, ông Tô Trần Hòa cho biết: “Thị trường tài sản số mang tính chất ‘không biên giới’, nơi các giao dịch và các cuộc tấn công mạng diễn ra tức thời, khiến việc truy vết trở nên khó khăn hơn rất nhiều so với hệ thống ngân hàng truyền thống”.

Chính vì vậy, cơ quan quản lý yêu cầu doanh nghiệp cung cấp dịch vụ phải đáp ứng tiêu chuẩn vốn rất cao và chứng minh được năng lực kỹ thuật, an ninh mạng ở mức khắt khe. Khung chính sách cũng mở để các doanh nghiệp Việt Nam có thể hợp tác với đối tác nước ngoài giàu kinh nghiệm, tận dụng công nghệ tiên tiến. Việc phối hợp liên ngành được xem là điều kiện tiên quyết để kiểm soát rủi ro rửa tiền, đáp ứng khuyến nghị quốc tế và đưa Việt Nam ra khỏi “vùng xám” trong đánh giá của các tổ chức như FATF.

Liên quan tới lộ trình triển khai thị trường tài sản mã hóa chính thức, ông Hòa cho biết tiến độ hiện nay không phụ thuộc vào cơ quan quản lý mà phụ thuộc chủ yếu vào năng lực của doanh nghiệp. Theo đó, Bộ Tài chính đã có văn bản chấp thuận nguyên tắc cho 5 doanh nghiệp tham gia triển khai thị trường. Sau bước này, các doanh nghiệp sẽ phải hoàn thành hai yêu cầu quan trọng gồm góp đủ vốn điều lệ 10.000 tỷ đồng và xây dựng hệ thống công nghệ thông tin đáp ứng tiêu chuẩn an ninh an toàn cấp độ 4.

“Thời điểm các sàn này chính thức hoạt động sẽ phụ thuộc hoàn toàn vào năng lực của doanh nghiệp chứ không còn phụ thuộc vào cơ quan quản lý nữa” – ông Hòa nhận định.

Chuyên gia Chris Chiew – Cố vấn Cấp cao Sàn giao dịch Tài sản mã hóa Việt Nam Thịnh Vượng (CAEX) cho rằng, cơ quan quản lý, doanh nghiệp và các thành viên tham gia thị trường cần tăng cường cơ chế tham vấn, phối hợp chặt chẽ với nhau, đặc biệt là với các chuyên gia có nhiều kinh nghiệm thực tiễn và hoạt động lâu năm trong lĩnh vực tài sản số.

Ông cho rằng, công tác đào tạo và nâng cao nhận thức cần được triển khai thường xuyên, liên tục để theo kịp tốc độ thay đổi nhanh chóng của công nghệ và thị trường. Bên cạnh đó, việc nâng chuẩn các sàn giao dịch nội địa theo hướng tiệm cận tiêu chuẩn quốc tế, thu hút chuyên gia nước ngoài tham gia thị trường, đồng thời cải thiện trải nghiệm sản phẩm và dịch vụ cho nhà đầu tư sẽ là những yếu tố then chốt nhằm xây dựng một thị trường tài chính số minh bạch, an toàn và phát triển bền vững.