Thị trường tài sản mã hóa: Phát triển minh bạch, an toàn để đón cơ hội từ kinh tế số

Hoàn thiện thể chế để khai mở tiềm năng

Sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ đang làm thay đổi cấu trúc của thị trường tài chính toàn cầu. Trong bối cảnh đó, tài sản mã hóa và xu hướng số hóa tài sản thực không còn là khái niệm mang tính thử nghiệm mà đang từng bước trở thành một bộ phận của nền kinh tế số.

Theo ông Bùi Hoàng Hải – Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN), sự giao thoa mạnh mẽ giữa công nghệ và tài chính đang thúc đẩy quá trình hình thành các sản phẩm mới trên thị trường. Việc Chính phủ ban hành Nghị quyết số 05/NQ-CP về triển khai thí điểm thị trường tài sản mã hóa mở ra cơ hội lớn cho Việt Nam trong thu hút dòng vốn quốc tế, thúc đẩy các mô hình kinh doanh đổi mới sáng tạo và nâng cao vị thế trên bản đồ công nghệ tài chính khu vực.

Chính phủ cho phép triển khai thí điểm thị trường tài sản mã hóa là bước đi quan trọng nhằm tạo hành lang pháp lý cho lĩnh vực mới. Ảnh: Shutterstock

Tuy nhiên, theo ông Hải, những đổi mới mang tính đột phá luôn đi kèm với các thách thức về quản lý, giám sát và bảo vệ nhà đầu tư. Để thị trường phát triển bền vững, cần xây dựng hệ sinh thái tài chính minh bạch, an toàn, có cơ chế quản trị rủi ro hiệu quả, đồng thời bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của các chủ thể tham gia thị trường.

“Đây là bài toán đặt ra đối với các cơ quan quản lý nhà nước, doanh nghiệp, tổ chức cung cấp dịch vụ và cộng đồng nhà đầu tư trong quá trình xây dựng và vận hành thí điểm các thị trường mới như thị trường tài sản mã hóa tại Việt Nam” – ông Hải nhấn mạnh.

Chia sẻ về khung pháp lý và định hướng quản lý và phát triển thị trường tài sản mã hóa, ông Tô Trần Hòa – Phó Trưởng ban Phát triển thị trường tài sản mã hóa cho biết Việt Nam đang từng bước hoàn thiện hành lang pháp lý cho lĩnh vực này thông qua việc ban hành các nghị quyết, luật và văn bản hướng dẫn liên quan.

Theo ông Hòa, mục tiêu của chính sách là thiết lập nền tảng pháp lý ban đầu cho thị trường tài sản mã hóa, thu hút dòng vốn đầu tư, thúc đẩy phát triển kinh tế số, đồng thời đáp ứng các yêu cầu về phòng, chống rửa tiền và tài trợ khủng bố theo các chuẩn mực quốc tế.

“Quan điểm xuyên suốt là triển khai thí điểm có kiểm soát, từng bước hoàn thiện chính sách, bảo đảm an toàn cho hệ thống tài chính và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của nhà đầu tư” – ông Hòa nhấn mạnh.

Theo đại diện Ban Phát triển thị trường tài sản mã hóa, thời gian tới, cơ quan quản lý sẽ tiếp tục hoàn thiện các văn bản hướng dẫn, cơ chế giám sát và chế tài xử lý vi phạm, đồng thời nghiên cứu bổ sung các sản phẩm, dịch vụ mới phù hợp với xu hướng phát triển của thị trường tài sản số trên thế giới.

Nhận diện các hành vi vi phạm phổ biến

Bên cạnh những cơ hội phát triển, một số ý kiến cũng cho rằng, tài sản mã hóa là lĩnh vực tiềm ẩn nhiều rủi ro, đòi hỏi cơ chế quản lý phù hợp ngay từ giai đoạn đầu triển khai. Theo Thượng tá Lê Thị Thế Hoàng – Phó Trưởng phòng 2, Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu (C03), Bộ Công an, việc Chính phủ cho phép triển khai thí điểm thị trường tài sản mã hóa là bước đi quan trọng nhằm tạo hành lang pháp lý cho lĩnh vực mới, đồng thời giúp cơ quan quản lý tăng cường giám sát, phòng ngừa và xử lý các hành vi vi phạm pháp luật.

Từ thực tiễn đấu tranh với tội phạm kinh tế và tội phạm công nghệ cao, lực lượng cảnh sát kinh tế đã nhận diện một số nhóm hành vi vi phạm phổ biến liên quan đến tài sản mã hóa như các hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản thông qua những dự án đầu tư tài sản mã hóa không có thật hoặc các mô hình đa cấp biến tướng. Các hành vi tấn công mạng nhằm đánh cắp tài sản mã hóa thông qua phần mềm độc hại, website giả mạo hoặc các hình thức lừa đảo trực tuyến. Bên cạnh đó, hành vi sử dụng tài sản mã hóa để rửa tiền, trốn thuế và thực hiện các hành vi phạm tội khác…

Chia sẻ về kinh nghiệm quốc tế trong phát triển thị trường tài sản mã hóa, ông Phan Đức Trung – Chủ tịch Hiệp hội Blockchain và Tài sản số Việt Nam (VBA) cho rằng, quá trình xây dựng khung pháp lý cho thị trường tài sản mã hóa tại Việt Nam đang có những bước tiến nhanh chóng. Tuy nhiên, để thị trường vận hành hiệu quả, bên cạnh hành lang pháp lý cần đặc biệt quan tâm đến yếu tố con người và nguồn nhân lực.

Theo ông Trung, thị trường tài sản mã hóa toàn cầu đã phát triển mạnh mẽ trong những năm gần đây với hàng trăm triệu người dùng và quy mô vốn hóa lên tới hàng nghìn tỷ USD. Khu vực châu Á – Thái Bình Dương tiếp tục là một trong những khu vực tăng trưởng nhanh nhất về giao dịch tài sản số.

“Chúng ta có thể học hỏi kinh nghiệm quốc tế để xây dựng hệ thống pháp luật đi trước một bước, nhưng song song với đó phải xây dựng được đội ngũ nhân lực đáp ứng yêu cầu của thị trường mới” – ông Trung nhấn mạnh.