Thu hút FDI không phải để thay thế nội lực, mà để làm mạnh nội lực

Đây là khẳng định của Thứ trưởng Bộ Tài chính Trần Quốc Phương tại Tọa đàm “Kết nối doanh nghiệp Việt trong chuỗi cung ứng toàn cầu” do Báo Tài chính - Đầu tư tổ chức ngày 8/10 tại Hà Nội.

Chuyển từ thu hút FDI sang phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài

Phát biểu tại tọa đàm, Thứ trưởng Trần Quốc Phương cho biết, nền kinh tế Việt Nam đang trong “chặng đua” nước rút để về đích kế hoạch năm 2026. Quý III và 9 tháng, tăng trưởng GDP của Việt Nam tương ứng ước đạt 9,95% và 9,01%, cao nhất trong nhiều năm qua.

Trong bức tranh tích cực chung của nền kinh tế, thu hút vốn đầu tư nước ngoài là một điểm sáng. Trong 9 tháng năm 2026, tổng vốn FDI đăng ký vào Việt đạt 50,36 tỷ USD, tăng 76,4% so với cùng kỳ năm ngoái; vốn FDI thực hiện đạt 21,07 tỷ USD, tăng 12,1% so với cùng kỳ, cao nhất 5 năm qua.

Kết quả này đã đưa tổng nguồn vốn FDI Việt Nam thu hút được trong gần 40 năm qua lên trên 570 tỷ USD, một con số rất đáng ghi nhận, thể hiện niềm tin của các nhà đầu tư nước ngoài đối với môi trường đầu tư, kinh doanh và tiềm năng tăng trưởng của nền kinh tế Việt Nam.

Không chỉ tăng nhanh về số lượng, dòng vốn FDI vào Việt Nam trong thời gian gần đây đã cải thiện đáng kể về chất lượng. Việt Nam đã thu hút được nhiều dự án FDI quy mô lớn trong các lĩnh vực điện tử, bán dẫn, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo... Điều này đã khẳng định vai trò ngày càng quan trọng của Việt Nam trong chuỗi cung ứng bán dẫn, sản xuất công nghệ cao toàn cầu.

Thứ trưởng Bộ Tài chính Trần Quốc Phương phát biểu tại tọa đàm. Ảnh: Đức Thanh

Theo Thứ trưởng Trần Quốc Phương, thực tế gần 40 năm thu hút FDI cho thấy, khu vực kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài đã không ngừng phát triển, không chỉ giúp bổ sung nguồn lực đầu tư quan trọng, mà còn góp phần thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế, đổi mới mô hình tăng trưởng, hình thành một số ngành công nghiệp chủ lực, mở rộng thị trường xuất khẩu, từng bước đưa Việt Nam tham gia sâu hơn vào mạng lưới sản xuất và chuỗi giá trị toàn cầu…

Tuy nhiên, Thứ trưởng cũng thẳng thắn chỉ ra rằng, chất lượng và hiệu quả thu hút, quản lý, sử dụng vốn FDI chưa tương xứng với tiềm năng, lợi thế và chưa đáp ứng được những yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới của đất nước. Đặc biệt, liên kết giữa khu vực trong nước và khu vực FDI còn hạn chế, chuyển giao công nghệ, nghiên cứu và phát triển chưa được như kỳ vọng. Tỷ lệ doanh nghiệp Việt Nam tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu còn chưa cao…

Đây cũng chính là một trong những lý do để Bộ Chính trị quyết định ban hành Nghị quyết số 10-NQ/TW về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài, đánh dấu một bước ngoặt mang tính chiến lược, thay đổi toàn diện phương thức và tư duy thu hút dòng vốn FDI tại Việt Nam trong giai đoạn mới.

“Với Nghị quyết số 10-NQ/TW, việc thu hút nguồn lực từ bên ngoài sẽ có những chuyển đổi lớn. Thay vì chỉ chú trọng vào số lượng dự án, số vốn đầu tư, Việt Nam sẽ đặt trọng tâm vào kiến tạo hệ sinh thái FDI chất lượng cao, coi trọng chất lượng, hiệu quả, giá trị gia tăng cho nền kinh tế và khả năng liên kết với khu vực trong nước. Việt Nam cũng không thu hút FDI bằng mọi giá, mà sẽ lựa chọn đối tác để làm sao nâng cao vị thế trong chuỗi giá trị toàn cầu. Việt Nam thu hút FDI không phải để thay thế nội lực, mà để làm mạnh nội lực, để nâng cao năng suất, năng lực công nghệ, sức cạnh tranh của nền kinh tế” - Thứ trưởng Trần Quốc Phương khẳng định.

Tạo thế “kiềng ba chân”, thúc đẩy liên kết nội - ngoại

Theo Thứ trưởng Trần Quốc Phương, cơ hội dành cho Việt Nam là rất lớn. Với nền tảng kinh tế vĩ mô ổn định, môi trường chính trị - xã hội an toàn và mạng lưới hiệp định thương mại tự do rộng khắp, Việt Nam đã và luôn là một trong những điểm đến an toàn và hấp dẫn cho các nhà đầu tư nước ngoài.

Lãnh đạo Bộ Tài chính gặp mặt các doanh nghiệp FDI tại tọa đàm. Ảnh: Đức Thanh

Thứ trưởng cho biết, Việt Nam cũng đã không ngừng cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh, cải thiện thể chế, chính sách. Luật sửa đổi, bổ sung Luật Đầu tư cũng đã được Quốc hội thông qua và ban hành. Nhiều thủ tục đã được đơn giản hóa, luồng xanh cũng sẽ được thiết lập để đẩy nhanh tiến độ các dự án công nghệ chiến lược như bán dẫn, AI, dữ liệu… Đây là những nỗ lực cần thiết để Việt Nam duy trì vị thế điểm đến ưu tiên, bên cạnh yêu cầu tiếp tục cải thiện nhanh hơn về hạ tầng điện, logistics và nguồn nhân lực chất lượng cao.

Thị trường chứng khoán Việt Nam đã chính thức được FTSE Russell nâng hạng từ thị trường cận biên lên mới nổi thứ cấp cũng sẽ là tiền đề quan trọng để Việt Nam mở rộng khả năng huy động nguồn lực quốc tế thông qua các kênh trực tiếp và gián tiếp trong thời gian tới.

Lãnh đạo Bộ Tài chính khẳng định, thu hút FDI là chủ trương lớn và nhất quán trong quá trình đổi mới, hội nhập của Việt Nam. Khu vực doanh nghiệp FDI hiện là một bộ phận quan trọng của nền kinh tế, đóng góp lớn vào sản xuất, xuất khẩu và tạo việc làm.

Với việc ban hành Nghị quyết số 10-NQ/TW, Bộ Chính trị đã đặt trọng tâm vào phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài, chứ không đơn thuần là thu hút FDI. Sự kết hợp chiến lược giữa Nghị quyết số 10-NQ/TW và Nghị quyết số 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân, Nghị quyết số 79-NQ/TW về phát triển kinh tế nhà nước sẽ tạo ra thế “kiềng ba chân” vững chắc cho nền kinh tế Việt Nam bứt phá.

Để hiện thực hóa các mục tiêu đề ra, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 280/NQ-CP ngày 22/9/2026 về Kế hoạch hành động thực hiện Nghị quyết số 10-NQ/TW của Bộ Chính trị. Từng nhiệm vụ, giải pháp cụ thể đã được Chính phủ giao cho các bộ ngành, địa phương.

Bộ Tài chính cũng được giao nhiều nhiệm vụ quan trọng. Hiện nay, Bộ đang trong quá trình thể chế hóa các cơ chế, chính sách đã được đề ra tại Nghị quyết số 10-NQ/TW, trong đó có việc tiếp tục hoàn thiện thể chế, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, xây dựng cơ chế ưu đãi linh hoạt cho các dự án cốt lõi, thúc đẩy liên kết giữa khu vực kinh tế trong nước và khu vực FDI…

Cùng với đó, Bộ Tài chính và các bộ, ngành liên quan cũng đang tiếp tục thể chế hóa các cơ chế, chính sách liên quan đến việc phát triển kinh tế tư nhân và kinh tế nhà nước. Sự phát triển của cả ba khu vực kinh tế tư nhân, nhà nước và đầu tư nước ngoài sẽ là nền tảng quan trọng để thúc đẩy liên kết nội - ngoại mạnh mẽ hơn, qua đó tạo đà cho sự phát triển của nền kinh tế Việt Nam trong giai đoạn tới đây, giai đoạn tăng trưởng 2 con số 2026 - 2030.

“Trong quá trình hoàn thiện thể chế, chính sách này, chúng tôi mong muốn được lắng nghe ý kiến đóng góp của các bộ ngành, địa phương, đặc biệt là các hiệp hội doanh nghiệp, cộng đồng doanh nghiệp và nhà đầu tư nước ngoài” - Thứ trưởng Trần Quốc Phương nhấn mạnh.