Ưu đãi FDI sẽ gắn với kết quả chuyển giao công nghệ, phát triển nhà cung ứng Việt

Gắn ưu đãi với cam kết lan tỏa

Chia sẻ tại Tọa đàm “Kết nối doanh nghiệp Việt trong chuỗi cung ứng toàn cầu” do Báo Tài chính - Đầu tư tổ chức ngày 8/10 tại Hà Nội, bà Bùi Thu Thủy - Phó Cục trưởng Cục Đầu tư nước ngoài (Bộ Tài chính) cho biết, tư duy thu hút FDI của Việt Nam đang có sự thay đổi căn bản, từ thu hút thụ động sang chủ động lựa chọn dòng vốn có chất lượng, công nghệ cao và khả năng tạo tác động lan tỏa đối với nền kinh tế trong nước.

Tọa đàm “Kết nối doanh nghiệp Việt trong chuỗi cung ứng toàn cầu”. Ảnh: Đức Thanh

Theo bà Thủy, tinh thần này được thể hiện xuyên suốt từ Nghị quyết số 50-NQ/TW đến Nghị quyết số 10-NQ/TW về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài, đồng thời gắn với các chủ trương mới về phát triển khu vực kinh tế tư nhân.

Chính phủ cũng đã ban hành Nghị quyết số 280/NQ-CP về kế hoạch hành động triển khai Nghị quyết số 10-NQ/TW, giao nhiệm vụ cụ thể cho các bộ, ngành, địa phương và đặt yêu cầu thể chế hóa những tư tưởng lớn của Nghị quyết số 10-NQ/TW trong giai đoạn 2026 - 2027.

“FDI không phải chỉ là thu hút nguồn vốn, mà phải làm sao qua nguồn vốn FDI thu hút được công nghệ cao hơn. Mỗi đồng vốn FDI vào cũng phải lan tỏa, phát triển hệ sinh thái và thúc đẩy nền kinh tế trong nước” - bà Thủy nhấn mạnh.

Theo đó, Bộ Tài chính đang nghiên cứu sửa đổi, bổ sung Luật Đầu tư nhằm thể chế hóa các cơ chế, chính sách ưu đãi vượt trội, qua đó định hướng lại hoạt động thu hút đầu tư theo hướng chọn lọc, không thu hút tràn lan, không thu hút bằng mọi giá.

Một trong những định hướng được tính đến là phân bổ không gian thu hút đầu tư phù hợp với đặc điểm từng vùng. Các khu vực lõi như Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh và các trung tâm kinh tế lớn sẽ ưu tiên những dự án công nghệ cao, nghiên cứu và phát triển (R&D). Các khu vực lân cận, vùng đệm có thể tập trung những dự án phụ trợ cho các dự án công nghệ cao tại vùng lõi.

Trong khi đó, một số dự án thâm dụng lao động hoặc chưa thuộc nhóm công nghệ, đổi mới sáng tạo trọng tâm có thể được định hướng tới các địa bàn khó khăn hơn, góp phần phân bổ và lan tỏa dòng vốn đầu tư.

Đáng chú ý, theo bà Thủy, chính sách ưu đãi trong thời gian tới sẽ không chỉ tập trung vào việc thu hút dự án, mà gắn chặt hơn với kết quả và cam kết của nhà đầu tư.

“Chúng tôi cũng đang chuyển từ hỗ trợ theo đầu vào như trước đây sang hỗ trợ chi phí, hỗ trợ dựa trên kết quả doanh nghiệp FDI thực hiện cam kết” - bà Thủy cho biết.

Các cam kết được nhấn mạnh gồm chuyển giao công nghệ cho doanh nghiệp Việt Nam, đào tạo nhân lực, hỗ trợ kỹ thuật và đưa doanh nghiệp trong nước tham gia chuỗi cung ứng của doanh nghiệp FDI. Đây được xem là cách tiếp cận nhằm tạo ra tác động lan tỏa thực chất hơn, thay vì chỉ dựa vào quy mô vốn đăng ký hay số lượng dự án.

Doanh nghiệp Việt cần nâng năng lực để đón cơ hội

Theo bà Thủy, việc thúc đẩy liên kết giữa doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp trong nước là bài toán khó, xuất phát từ hạn chế của cả hai phía.

Về phía doanh nghiệp FDI, các tập đoàn lớn khi đầu tư vào Việt Nam thường mang theo hệ sinh thái và mạng lưới nhà cung cấp đã được hình thành từ trước. Các doanh nghiệp này thường ưu tiên sử dụng những nhà cung cấp quen thuộc, có khả năng đáp ứng ổn định các tiêu chuẩn về chất lượng, tiến độ và tính bền vững.

Bà Bùi Thu Thủy - Phó Cục trưởng Cục Đầu tư nước ngoài (Bộ Tài chính) chia sẻ tại tọa đàm. Ảnh: Chí Cường

Tuy nhiên, bà Thủy cho biết, qua quá trình làm việc với các doanh nghiệp FDI, cơ quan quản lý nhận thấy, nhiều doanh nghiệp nước ngoài cũng có mong muốn tăng mua sắm từ doanh nghiệp Việt Nam. Vấn đề nằm ở năng lực đáp ứng của khu vực doanh nghiệp trong nước.

Theo bà Thủy, đang xuất hiện những tín hiệu tích cực khi các doanh nghiệp FDI ngày càng cởi mở hơn trong việc cùng Chính phủ xây dựng hệ sinh thái và phát triển doanh nghiệp trong nước.

Kinh nghiệm quốc tế cũng cho thấy, nhiều quốc gia như Malaysia, Thái Lan đã triển khai các chính sách hỗ trợ chi phí cho doanh nghiệp FDI khi dành nguồn lực để đào tạo, tư vấn, hỗ trợ kỹ thuật và phát triển nhà cung ứng nội địa. Đây là những kinh nghiệm đang được Việt Nam nghiên cứu để đưa vào các chính sách mới. Bà Thủy cho rằng, cách tiếp cận này cũng đang được thể hiện trong quá trình xây dựng chính sách thu hút các dự án công nghệ cao, trong đó có lĩnh vực bán dẫn.

“Cách làm trong thời gian tới là doanh nghiệp FDI sẽ có những cam kết cụ thể về chuyển giao công nghệ, hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam tham gia chuỗi; đổi lại, Chính phủ sẽ có những ưu đãi đặc thù, vượt trội cho dự án” - bà Thủy nói.

Đây được xem là hướng tiếp cận mới trong chính sách thu hút FDI, trong đó ưu đãi không còn chỉ là công cụ để thu hút dòng vốn, mà trở thành công cụ thúc đẩy nhà đầu tư tạo ra giá trị gia tăng, chuyển giao công nghệ và hình thành năng lực sản xuất trong nước./.