Sáng sớm, khi những dãy núi còn phủ một lớp sương mỏng, ánh đèn đội đầu lúc tỏ lúc mờ giữa những tán cây, đoàn người đã được nai nịt gọn gàng nối chân nhau tiến về phía trước. Có người vừa thở dốc vừa chạy từng bước. Có người dừng lại ở trạm tiếp sức, nhận một bát cháo nóng, tranh thủ nghỉ lấy hơi rồi tiếp tục tiến về phía trước. Cũng có người cán đích trong bùn đất, mồ hôi và tiếng vỗ tay, lần đầu tiên nhận ra mình có thể đi xa đến thế.

Đó là những cảnh tượng quen thuộc bạn có thể bắt gặp ở bất cứ giải chạy trail (chạy địa hình, chạy bộ kết hợp leo núi) nào. Và trong 5 năm trở lại đây, khung cảnh như vậy ngày càng phổ biến. Từng mang màu sắc khá kén người tham gia và được xem là một môn thể thao mạo hiểm, chạy trail đang dần bước ra khỏi cộng đồng chuyên biệt, được đông đảo công chúng đón nhận.

Tại sao chạy địa hình lại dần chuyển mình từ môn thể thao kén người chơi, rào cản gia nhập cao lại trở thành một phần quan trọng trong lối sống của nhiều người? Hãy để những người đã “lọt hố” bộ môn này trả lời!

Bước chạy đầu tiên chỉ cần một đôi giày, nhưng “cuộc chơi” chạy trail tốn kém hơn nhiều

Bình Nguyễn biết tới chạy bộ từ năm 2023 nhưng không trên tinh thần tự nguyện mà bị… bắt buộc. Lúc đó công ty có chiến dịch chạy bộ và yêu cầu nhân viên tham gia. Bình không mặn mà vì bản thân bị tim bẩm sinh, hở van tim 2 lá mức 3. Khi vận động mạnh, cô thường bị khó thở, tức ngực và thậm chí ngất xỉu.

Về sau Bình tình cờ xem được một clip nói rằng có thể cải thiện sức khỏe tim mạch thông qua chạy bộ nên bắt đầu tìm hiểu và tập phù hợp với sức khỏe của mình. Từ tháng 3/2026, cô bắt đầu rèn luyện một cách nghiêm túc hơn: “Hồi mới bắt đầu chạy, mình không chạy nổi 1km, thở dốc, nhịp tim cao,… Nhưng mình vẫn kiên trì và tích lũy thì sức khỏe và sức bền cải thiện tốt lên mỗi ngày mà mình không biết luôn. Và bây giờ mình có thể chạy bền dài nhất là 35km mà không đuối sức”.

Từ nền tảng chạy bộ, Bình Nguyễn dần chuyển sang chạy trail vì được hòa mình với thiên nhiên, vì thích cây cối, mùi đất, ánh sáng lấp ló trong rừng và địa hình khó khăn để bản thân có thể vượt qua.

Trong khi đó, Nguyên Trúc bước vào thế giới này sau một chuyến trekking cung Chư Yang Lak (Đắk Lắk) vào khoảng tháng 3/2025. Thời điểm đó, cô chưa tập luyện nên đi leo núi về trong trạng thái “khóc quá trời”. Nhưng chính chuyến đi ấy khiến cô bắt đầu thích thiên nhiên, mua đồng hồ chạy bộ và hình thành thói quen tập luyện.

Về quá trình chuẩn bị, Trúc cho rằng nếu chạy bộ để giữ sức khỏe thì chỉ cần một đôi giày và một bộ đồ thoải mái là đủ. Nhưng khi bước vào giải chạy (thường gọi là race), đặc biệt là giải trail, chuyện đầu tư thay đổi khá nhiều.

“Runner thường cần rất nhiều thứ cho giải trail như giày, gậy, vest nước, tất, nón, quần áo và những thứ bổ trợ khác. Vì mình thấy nếu chọn đúng phụ kiện bạn sẽ tự tin hơn và nó cũng nhẹ người để mình dễ dàng chạy nhanh hơn. Ví dụ như cần chọn quần áo và giày chạy với chất liệu mau khô vì race trail hay lội suối” – Nguyên Trúc chia sẻ.

Khi đi race, khoản đầu tư không chỉ nằm ở đồ chạy mà còn kéo theo nhiều thứ khác như tiền BIB (viết tắt của biberon, số định danh tại giải chạy), đi lại, ăn uống, lưu trú,… Chẳng hạn như chuyến Măng Đen Ultra Trail đầu năm 2026 của Nguyên Trúc, các khoản chi này đã rơi vào khoảng 5 triệu đồng.

“Còn tính tổng cộng đã đầu tư bao nhiêu từ khi bắt đầu đi chạy đến nay thì mình không dám tính lại vì… quá nhiều” – Trúc nói.

Bình Nguyễn cũng có góc nhìn tương tự: “Theo lý thuyết thì chỉ cần 1 đôi giày là có thể chạy rồi, thậm chí không cần giày cũng được vì có nhiều người chạy chân đt. Nhưng với trail thì không thể như vậy, vì đường chạy hiểm trở, cần sự chuẩn bị nhiều hơn. Đối với cá nhân mình do có bệnh nền nên ưu tiên những món đó có thể hỗ trợ sức khỏe như: đồng hồ, dinh dưỡng, giày,… và khởi điểm có thể dao động từ 5 – 8 triệu đồng để bắt đầu bộ môn này”.

Bình Nguyễn đặc biệt đánh giá cao một đôi giày tốt vì địa hình trail có thể khiến việc lựa chọn giày ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng giảm chấn thương.

Hiện tại, Bình Nguyễn đang duy trì 3 buổi chạy bộ/ tuần, trong đó có một ngày chạy dài, những ngày còn lại tập bổ trợ. Còn con số của Nguyên Trúc khoảng 4 buổi/tuần, gồm 3 buổi 5 – 7km và một buổi long run cuối tuần.

Trước mỗi race trail, Nguyên Trúc và Bình Nguyễn đều dành nhiều thời gian và công sức cho việc tập luyện hơn. “Mình phải tích lũy số gain (độ cao tích lũy), làm quen với địa hình núi để quen chân. Còn về dinh dưỡng thì phải bổ sung đều cả trước và sau race để đảm bảo sức khỏe cho cả cơ thể và ổn cho dạ dạy. Chứ chân khỏe mà bao tử lúc race SOS thì cũng DNF (Did Not Finish, có nghĩa là không hoàn thành cuộc đua) thôi” – Nguyên Trúc nói.

Medal chỉ là thứ bên ngoài, cuộc đua dài nhất là với chính mình

Với chạy bộ và chạy trail, cung đường có thể kết thúc ở vạch đích, nhưng những thay đổi mà nó tạo ra thì không dừng lại ở đó. Sau nhiều giờ chạy, thứ runner mang về không chỉ là thành tích được ghi trên app hay chiếc medal đeo trước ngực mà còn là cơ thể khỏe mạnh hơn, tinh thần bền bỉ hơn và đôi khi là một cách nhìn khác về chính giới hạn của mình.

Với Bình Nguyễn, cô từng bắt đầu từ một cơ thể 42kg, yếu ớt, xanh xao và thường xuyên đi viện. Sau thời gian tập luyện, cô hiện nặng 53kg với chiều cao 1m64, cả năm nay không ốm vặt hay phải uống thuốc.

Về tinh thần, cô cho biết tình trạng rối loạn lo âu của mình được cải thiện khoảng 80%, suy nghĩ tích cực hơn và cởi mở hơn với mọi người: “Thể thao đã khiến mình có 1 cuộc lột xác ngoạn mục”.

Với Nguyên Trúc, cô nửa đùa nửa thật rằng điều thay đổi mình đầu tiên là… làn da. Nhưng cái quan trọng hơn là tinh thần. Là một người thường xuyên stress và overthinking, cô nhận thấy chạy giúp mình nhẹ đầu hơn, nhiều năng lượng hơn.

Tất nhiên, trong suốt quá trình theo đuổi chạy trail, cả hai đều có những khoảnh khắc muốn bỏ cuộc.

Bình Nguyễn nhớ nhất lần chạy trail 35km một mình giữa rừng. Cô thiếu nước mà nhịp tim lên rất cao nên ý nghĩ bỏ cuộc xuất hiện rõ ràng nhất và giải chạy trở thành cuộc đấu tranh nội tâm khủng khiếp:

“Để tới được vạch đích thì chắc chắn phải trải qua không biết bao nhiêu lần muốn bỏ cuộc, bao nhiêu lần mệt mỏi và rất nhiều đau đớn. Thậm chí là có những lúc lê lết, ngủ bờ ngủ bụi nên thực sự là không còn xinh đẹp lung linh như trên ảnh mà là 1 phiên bản khác hoàn toàn so với ngày thường. Đó là hành trình mà mình sống thật kể cả bên trong lẫn tới ngoại hình. Bọn mình còn hay đùa nhau rằng cứ đi trail đến vạch đích là hiện nguyên hình”.

Nguyên Trúc cho biết có nhiều nguyên nhân khiến runner phải DNF như chấn thương, đau bụng hoặc bị COT (Cut-off Time, thời gian giới hạn hoàn thành cuộc đua) dí. Sự gian nan của đi race trail với Trúc cũng không dừng lại ở đó:

“Đó là những con dốc cực gắt, những lúc tụi mình phải leo lên những vách đá rất nguy hiểm. Những khi mà mọi người mệt mỏi tụt đường mà chưa tới CP (Check-point – trạm kiểm tra, tiếp tế trên đường chạy) để được BTC hỗ trợ. Nên mình nghĩ khi đi race đối với cả newbie hay người lâu năm đều phải chuẩn bị kỹ về kỹ năng tự chăm sóc. Vì nếu bạn có ngã giữa rừng bạn cũng phải ráng mà lết ra hoặc tới CP gần nhất”.

Nhưng chính những tình huống đó lại khiến họ nhận ra những kỹ năng nhỏ có thể quyết định cả race.

Từ kinh nghiệm của mình, Bình Nguyễn thấy giấc ngủ là quan trọng nhất, quyết định tới cả race luôn. Cô từng có lần chạy giải đêm nhưng chỉ ngủ được 2 tiếng trước đó. Khi vào race, cô chạy được khoảng 1/3 chặng đường thì hoàn toàn đuối sức và không thể tiếp tục.

Nguyên Trúc lại đặc biệt chú ý đến chuyện ăn uống. Trước race ăn gì, trong race nạp gì và sau race phục hồi ra sao đều quan trọng, nhất là khi cô dễ bị đau bụng trong lúc chạy.

Đến đây hẳn nhiều người sẽ thắc mắc: Tại sao phải rèn luyện cực khổ, phải bỏ tiền để chạy hàng chục km, chịu đau, chịu mệt, thậm chí có lúc phải lang thang giữa rừng mà người ta vẫn chấp nhận?

Bình Nguyễn cho biết khoản tiền chi cho chạy trail là để mua những bài học mà bình thường rất khó có được, không đơn thuần chỉ là chi tiền để chịu khổ hay để nhận một chiếc medal, một chiếc áo.

“Dù medal hay áo có thể là một lý do để mình quyết định tham gia 1 giải nào đó. Nhưng điều quan trọng hơn chạy bộ và chạy trail là quá trình mình vượt lên chính bản thân, vượt qua tất cả những suy nghĩ rằng mình không thể làm được, vượt qua những nỗi sợ của mình.

Mình vẫn hay nói với mọi người là kiếm tiền đã khó nhưng tiêu tiền cho việc chạy bộ còn khó hơn. Bởi đó là bỏ tiền ra để mình có được những bài học không thể mua được bằng tiền, cụ thể là sự kỷ luật. Tính kỷ luật mà mình rèn được thông qua chạy bộ đã giúp ích cho mình rất nhiều trong công việc và cuộc sống”.

Về xu hướng ngày càng nhiều người tham gia các bộ môn khó nhằn như chạy trail, leo núi,… cả hai đều có cái nhìn tích cực.

Nguyên Trúc cho rằng việc ngày càng nhiều bạn nữ xuất hiện trên các cung đường núi là một tín hiệu tích cực, kể cả khi chỉ đi tour để trải nghiệm hoặc check-in. Với cô, chỉ cần một người chịu ra ngoài và vận động đã là điều tốt. Biết đâu sau một lần đi rừng, họ lại trở thành trail runner.

Bình Nguyễn cũng cho rằng thể thao khiến phái nữ có thêm sự độc lập, chủ động và cuốn hút riêng. Nhiều người nhận ra điều đó và ý thức được việc rèn luyện sức khỏe nên dành nhiều thời gian tập thể thao.

Còn với những tranh luận kiểu “chạy ít chụp ảnh nhiều”, “chạy bộ chỉ để làm màu”,… Bình Nguyễn cho rằng vài hình ảnh không thể nói hết về một hành trình. Khi nhìn hình ảnh những ngày đầu chạy bộ với hiện tại của cô, mọi người cũng đủ nhận ra kết quả mà không cần phải thanh minh thêm về chuyện chụp ảnh ít hay nhiều.

Sau cùng, điều mà cả Bình Nguyễn và Nguyên Trúc muốn lan tỏa không phải là những con số km, thành tích hay bộ sưu tập medal,… Với họ, chạy bộ, chạy trail hay bất kỳ môn thể thao nào cũng là một cách để chăm sóc bản thân, dành thời gian cho cơ thể và tìm lại năng lượng giữa nhịp sống nhiều áp lực. Vậy nên không còn gì hợp lý hơn khi “về đích” bằng chia sẻ của Nguyên Trúc: “Chạy road hay trail – cái nào cũng tốt cho sức khỏe cả thể chất lẫn tinh thần. Nên là mọi người ơi, đi chạy đi! Vui lắm!”.