Đề xuất đánh thuế, phí lũy tiến người có nhiều nhà: Ngăn đầu cơ hay đẩy giá nhà lên cao hơn?

Ngày 21-4, tại kỳ họp thứ nhất Quốc hội khóa XVI, phiên thảo luận ở hội trường về các báo cáo kinh tế – xã hội và ngân sách Nhà nước, đại biểu Lê Hoàng Anh (đoàn Gia Lai) bày tỏ lo ngại về tình trạng tín dụng “chảy” sai hướng kéo dài trong nhiều năm qua.

Theo đại biểu, khu vực đầu tư tư nhân tại Việt Nam hiện phụ thuộc tới khoảng 80% vào nguồn vốn tín dụng ngân hàng. Trong khi đó, mặt bằng lãi suất cho vay vẫn ở mức cao, khiến chỉ những lĩnh vực có biên lợi nhuận lớn hoặc mang tính đầu cơ tài sản mới có khả năng hấp thụ vốn, từ đó phát sinh nhiều hệ lụy.

Thực tế cho thấy phần lớn dòng tín dụng đang “chảy” vào bất động sản mang tính đầu cơ.

Giá nhà tại Hà Nội và TPHCM đã bị đẩy lên mức rất cao, tương đương khoảng 25-30 lần thu nhập bình quân năm của người dân, trong khi thông lệ lành mạnh trên thế giới chỉ ở mức 3-5 lần.

“Điều này khiến người trẻ phải lao động cật lực 30 năm cũng khó mua nổi một căn nhà, không bằng người thừa kế một mảnh đất” – đại biểu nêu thực trạng.

Trước thực tế này, đại biểu Lê Hoàng Anh đề nghị Chính phủ cần có giải pháp kiểm soát tín dụng vào bất động sản đầu cơ bằng các công cụ thị trường, thay vì phụ thuộc vào mệnh lệnh hành chính. Đồng thời, nghiên cứu áp dụng cơ chế dự trữ bắt buộc theo lĩnh vực để định hướng dòng vốn vào sản xuất, công nghiệp và công nghệ.

Bên cạnh đó, cần sớm triển khai các công cụ tài chính về đất đai theo hướng đánh vào hiệu quả sử dụng, như áp dụng phí sử dụng đất gắn với thời gian đưa vào khai thác. Đại biểu cũng đề xuất áp dụng mức phí tăng dần đối với các dự án chậm triển khai quá 24 tháng, đồng thời áp dụng thuế, phí lũy tiến đối với nhà, đất từ tài sản thứ hai trở lên nhưng không đưa vào sử dụng hoặc cho thuê.

“Nguồn thu từ các chính sách này cần được ưu tiên cho phát triển nhà ở xã hội, cải tạo chung cư cũ và đầu tư hạ tầng đô thị thiết yếu, qua đó góp phần đưa đất đai trở lại đúng giá trị sử dụng” – đại biểu Hoàng Anh nhấn mạnh.

Trước đề xuất đánh thuế đối với người sở hữu từ hai bất động sản trở lên nhằm “hạ nhiệt” thị trường, dư luận xuất hiện nhiều ý kiến trái chiều.

Nhiều người cho rằng biện pháp thuế có thể không đủ sức tác động đến nhóm sở hữu nhiều tài sản, vốn có tiềm lực tài chính mạnh. Do đó, việc tăng thuế chưa chắc buộc họ phải bán tài sản.

Ở chiều ngược lại, một số ý kiến lo ngại chi phí thuế sẽ bị cộng dồn vào giá bán hoặc giá thuê, khiến người mua nhà hoặc người thuê phải gánh chịu. Khi đó, nhóm có nhu cầu ở thực sẽ là đối tượng chịu ảnh hưởng lớn nhất.

Ngoài ra, cũng có quan điểm cho rằng việc áp thuế đột ngột có thể gây “cú sốc tâm lý” cho thị trường, làm gián đoạn các giao dịch và ảnh hưởng đến mục tiêu ổn định.

Từ thực tế, ông Dương Văn Tùng (ngụ phường An Lạc, TPHCM) cho biết gia đình ông có 2 con và đang đứng tên 2 căn nhà cùng một mảnh đất. Một căn nhà được cho thuê để có thêm thu nhập sinh hoạt, còn mảnh đất dự định để dành cho con gái.

“Nhà nước đánh thuế bất động sản để kiểm soát giá thì tôi đồng tình, nhưng với trường hợp của tôi thì tính thuế như thế nào? Nếu bắt buộc phải đóng, tôi có thể phải sang tên tài sản cho con” – ông Tùng băn khoăn.

Tương tự, bà Hoàng Hoa (cũng ngụ TPHCM) cho biết đang sở hữu 3 căn hộ và đều cho thuê, kê khai thuế đầy đủ theo quy định. Theo bà, nếu chính sách thuế được thiết kế hợp lý, minh bạch thì người dân không e ngại. Tuy nhiên, bà cũng đặt vấn đề về cách tính thuế đối với tài sản dự định để dành cho con.

“Sau này áp thuế thì tính theo cách nào? Nếu mức thuế quá cao, tôi có thể phải chuyển quyền sở hữu cho các con vì về bản chất đó là tài sản của chúng” – bà Hoa chia sẻ.

Trong khi đó, một số chuyên gia bất động sản khẳng định số lượng nhà bỏ trống trên thực tế không nhiều, ngoại trừ các trường hợp vướng pháp lý. Phần lớn nhà ở đều được khai thác cho thuê. Do đó, việc đánh thuế cần được tính toán kỹ để bảo đảm công bằng giữa các nhóm đối tượng, tránh tạo thêm gánh nặng chi phí hoặc phát sinh bộ máy quản lý phức tạp.

Một số ý kiến cho rằng để giải quyết căn cơ bài toán giá nhà, cần tập trung vào việc tăng nguồn cung thay vì chỉ siết cầu.

Cụ thể, cần đẩy mạnh quy hoạch và phát triển các khu đô thị vệ tinh, đồng thời đầu tư đồng bộ hạ tầng giao thông kết nối vùng ven với trung tâm. Khi điều kiện sống, làm việc và dịch vụ tại các khu vực này được cải thiện, người dân sẽ có xu hướng dịch chuyển ra ngoài khu vực lõi đô thị.

Khi áp lực dân số tại trung tâm giảm, cán cân cung – cầu sẽ được điều chỉnh, qua đó giúp giá bất động sản thiết lập mặt bằng ổn định hơn một cách tự nhiên, bền vững, thay vì phụ thuộc vào các biện pháp hành chính mang tính can thiệp mạnh.