Khoảng trống hàng trăm tỷ USD
Theo Dragon Capital, để duy trì tăng trưởng GDP trên 10% mỗi năm, Việt Nam cần tổng vốn đầu tư khoảng 1.460 tỷ USD trong giai đoạn 2026-2030, gần gấp đôi giai đoạn trước. Tỷ lệ đầu tư toàn xã hội cần duy trì khoảng 40% GDP, trong đó khu vực tư nhân đóng góp khoảng 53%, ngân sách nhà nước 32% và vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) khoảng 15%. Trong khi đó, dư nợ tín dụng của Việt Nam đã ở mức khoảng 145% GDP.
Bà Đặng Nguyệt Minh – Giám đốc Nghiên cứu Dragon Capital – ước tính khoảng trống vốn của nền kinh tế lên tới 120-150 tỷ USD/năm cần được bù đắp thông qua các kênh như cổ phiếu, trái phiếu doanh nghiệp, trái phiếu Chính phủ và những nguồn vốn dài hạn khác.
Dragon Capital chỉ ra tín dụng ngân hàng hiện chiếm 82,8% nguồn tài trợ của nền kinh tế, trong khi thị trường cổ phiếu chiếm khoảng 4,1%, trái phiếu chiếm 13,1%. Cơ cấu này cho thấy thị trường vốn còn nhiều dư địa phát triển.
Mục tiêu tăng trưởng 2 con số giai đoạn 2026-2030 đặt nền kinh tế trước nhu cầu vốn đầu tư khoảng 38,5 triệu tỷ đồng. Ảnh minh hoạ
Việt Nam đặt mục tiêu cải cách toàn diện, xây dựng thị trường tài chính thành kênh huy động vốn hiệu quả cho nền kinh tế, vận hành theo nguyên tắc thị trường. Định hướng này được nêu trong Đề án cải cách tổng thể thị trường tài chính Việt Nam đến năm 2045.
Ông Bùi Minh Giáp – chuyên gia kinh tế trưởng ADB – cho rằng, cải cách tổng thể thị trường tài chính là bước đi quan trọng để hình thành cấu trúc cân đối hơn, nâng cao hiệu quả huy động và phân bổ nguồn lực trong nước và quốc tế. Mục tiêu không phải giảm vai trò của ngân hàng, mà là phát triển các kênh vốn bổ trợ cho nhau, nhất là trong cung ứng vốn trung và dài hạn.
Theo ông Giáp, phụ thuộc quá lớn vào tín dụng có thể làm gia tăng áp lực lạm phát và rủi ro chất lượng tài sản. Việc sử dụng vốn ngắn hạn để cho vay trung, dài hạn trong thời gian dài còn làm tăng rủi ro kỳ hạn, lãi suất và áp lực lên điều hành chính sách tiền tệ.
Chứng khoán, trái phiếu phải thành kênh dẫn vốn thực chất
Thị trường chứng khoán Việt Nam được nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp theo phân loại của FTSE Russell từ ngày 21/9. Ông Bùi Hoàng Hải – Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) – cho rằng nâng hạng mở ra cơ hội thu hút dòng vốn, nhưng khả năng duy trì sức hấp dẫn phụ thuộc vào chất lượng vận hành thực chất của thị trường.
Theo ông Hải, thị trường cần nâng cao chất lượng hoạt động thị trường và doanh nghiệp niêm yết thông qua thúc đẩy chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) gắn với niêm yết, tạo điều kiện để doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài đủ điều kiện tham gia thị trường; thúc đẩy thoái vốn, niêm yết doanh nghiệp nhà nước. Doanh nghiệp cần nâng chuẩn quản trị, chất lượng báo cáo và công bố thông tin để tăng sức hấp dẫn với nhà đầu tư dài hạn.
Cơ chế IPO và niêm yết đồng thời kỳ vọng đa dạng thêm hàng hoá cho thị trường. Ảnh minh họa.
Phó Chủ tịch UBCKNN cho rằng thị trường cần hiện đại hóa hạ tầng, nâng cao năng lực quản lý, giám sát. Việc triển khai cơ chế đối tác bù trừ trung tâm (CCP) theo lộ trình cần đi đôi với ứng dụng công nghệ số, phân tích dữ liệu và trí tuệ nhân tạo nhằm nhận diện sớm rủi ro, nâng cao hiệu quả giám sát.
Một nhiệm vụ quan trọng khác là phát triển cơ sở nhà đầu tư theo hướng cân bằng, chuyên nghiệp hơn, tăng vai trò của nhà đầu tư tổ chức, phát triển ngành quỹ và các định chế đầu tư chuyên nghiệp; nâng cao kiến thức, năng lực quản trị rủi ro của nhà đầu tư cá nhân, khuyến khích đầu tư dài hạn và đầu tư thông qua quỹ.
Thị trường cũng cần tăng cường thanh tra, kiểm tra, giám sát, kịp thời phát hiện, xử lý vi phạm và nâng cao trách nhiệm của các chủ thể tham gia.
